<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X61n1168"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1168 净土生无生论亲闻记</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1168 净土生无生论亲闻记</title> <author>明 受教记</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">61</idno>.<idno type="no">1168</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">净土生无生论亲闻记</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00562"> <charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName> <mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping> <mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00584"> <charName>CBETA CHARACTER CB00584</charName> <mapping cb:dec="983624" type="PUA">U+F0248</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+98B0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[颱-台+犮]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04762"> <charName>CBETA CHARACTER CB04762</charName> <mapping cb:dec="987802" type="PUA">U+F129A</mapping> <mapping type="unicode">U+273D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蜣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蜣-儿+(鬼-(白-日+田))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15156"> <charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName> <mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-17T09:42:56"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0849b" n="0849b"/> <lb ed="X" n="0849b01"/> <lb ed="X" n="0849b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1168-A 净土生无生论亲闻记序</cb:mulu><head>No. 1168-A <lb ed="X" n="0849b03"/><lb ed="R109" n="0035a01"/> 净土生无生论亲闻记序</head> <lb ed="X" n="0849b04"/> <lb ed="X" n="0849b05"/><lb ed="R109" n="0035a02"/><p xml:id="pX61p0849b0501">记称亲闻者。表秉承非谬也。教。髫年出家。即随师祖 <lb ed="X" n="0849b06"/><lb ed="R109" n="0035a03"/>大和尙。往括苍普慈寺。听讲圆觉。末听此论。联翩浃 <lb ed="X" n="0849b07"/><lb ed="R109" n="0035a04"/>旬。尔时敷文极畅。阐義至精。座下听众。无有一人。若 <lb ed="X" n="0849b08"/><lb ed="R109" n="0035a05"/>身若心生懈倦。而不开悟者。唯教。神根既钝。兼之童 <lb ed="X" n="0849b09"/><lb ed="R109" n="0035a06"/>稚无知。若聋瞽观场。不过随人泣笑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0849b0901" n="0849b0901"/><anchor xml:id="beg0849b0901" n="0849b0901"/>已<anchor xml:id="end0849b0901"/>。既返幽溪。 <lb ed="X" n="0849b10"/><lb ed="R109" n="0035a07"/>年齿渐进。而好乐之念日臻。非但数听数承。兼复屡 <lb ed="X" n="0849b11"/><lb ed="R109" n="0035a08"/>请屡问。随闻随记。散葉盈函。既无疑而不决。亦无義 <lb ed="X" n="0849b12"/><lb ed="R109" n="0035a09"/>而不详。苟不贯之集之。何以益人益<anchor xml:id="nkr_note_add_0849b1201" n="0849b1201"/><anchor xml:id="beg0849b1201" n="0849b1201"/>己<anchor xml:id="end0849b1201"/>。若夫方言巧 <lb ed="X" n="0849b13"/><lb ed="R109" n="0035a10"/>拙。可曰责在我躬。其于造诣情微。敢将质诸来哲。入 <lb ed="X" n="0849b14"/><lb ed="R109" n="0035a11"/>门者。请径陞堂。而餐甘露。种种问桥。非所急也。</p> <lb ed="X" n="0849b15"/><lb ed="R109" n="0035a12"/><p xml:id="pX61p0849b1501">皇明天启六年岁在丙寅春王正月<name role="" type="person">天台山</name>幽溪後 <lb ed="X" n="0849b16"/><lb ed="R109" n="0035a13"/>学沙门受教下笔序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849b17"/> <lb ed="X" n="0849b18"/> <lb ed="X" n="0849b19"/> <lb ed="X" n="0849b20"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1168-B 净土生无生论序</cb:mulu><head>No. 1168-B <lb ed="X" n="0849b21"/><lb ed="R109" n="0035a15"/> 净土生无生论序</head> <lb ed="X" n="0849b22"/> <lb ed="X" n="0849b23"/><lb ed="R109" n="0035a16"/><p xml:id="pX61p0849b2301">昔<name role="" type="person">杨次公</name>云。赞辅弥陀教观者。其书山积。唯天台智 <lb ed="X" n="0849b24"/><lb ed="R109" n="0035a17"/>者大师十疑论。最为首冠。寧讵知後次公六百许年。 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0849c" n="0849c"/> <lb ed="X" n="0849c01"/><lb ed="R109" n="0035a18"/>而更出我幽溪和尙。生无生论乎。括海藏以十门。融 <lb ed="X" n="0849c02"/><lb ed="R109" n="0035b01"/>亿刹于一念。廣古德之未备。阐今人所未闻。往生奥 <lb ed="X" n="0849c03"/><lb ed="R109" n="0035b02"/>義。若指诸掌。盖自其三昧流出。故不可得而思议。生 <lb ed="X" n="0849c04"/><lb ed="R109" n="0035b03"/>今之世。获睹是论。罔知猛省求生。岂不大可哀哉。发 <lb ed="X" n="0849c05"/><lb ed="R109" n="0035b04"/>起之由。实始不慧。故亟图剞劂。用布大慈。愿戴发含 <lb ed="X" n="0849c06"/><lb ed="R109" n="0035b05"/>齿。尽未来际。普霑法乳。悉悟无生。至若赞是功德。则 <lb ed="X" n="0849c07"/><lb ed="R109" n="0035b06"/>有十方恒沙诸<persName>佛</persName>。廣长舌在。毛道凡夫。聊序其大都 <lb ed="X" n="0849c08"/><lb ed="R109" n="0035b07"/>尔。</p><p xml:id="pX61p0849c0802" cb:place="inline">门人四明闻龙和南撰</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849c09"/> <lb ed="X" n="0849c10"/> <lb ed="X" n="0849c11"/> <lb ed="X" n="0849c12"/> <lb ed="X" n="0849c13"/><cb:docNumber>No. 1168</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0849c14"/><lb ed="R109" n="0035b09"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>净土生无生论亲闻记卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0849c15"/> <lb ed="X" n="0849c16"/><lb ed="R109" n="0035b10"/><byline cb:type="other">幽溪法孙 受教 记</byline> <lb ed="X" n="0849c17"/><lb ed="R109" n="0035b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">卷上</cb:mulu><p xml:id="pX61p0849c1701">△解释此论。科分为三。初释论题。</p> <lb ed="X" n="0849c18"/><lb ed="R109" n="0035b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0849c1801">净土生无生论</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849c19"/><lb ed="R109" n="0035b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0849c1901">论题六字。義具三重能所。所谓能生所生。能融所 <lb ed="X" n="0849c20"/><lb ed="R109" n="0035b14"/>融。能论所论也。初能生所生者。净土二字为所生。 <lb ed="X" n="0849c21"/><lb ed="R109" n="0035b15"/>生之一字为能生。所生净土。即从是西方过十万 <lb ed="X" n="0849c22"/><lb ed="R109" n="0035b16"/>亿<persName>佛</persName>土。有世界名曰极乐。约其土体具有四种。谓 <lb ed="X" n="0849c23"/><lb ed="R109" n="0035b17"/>凡圣同居土。方便有馀土。实报莊严土。<name role="" type="person">常寂光土</name>。 <lb ed="X" n="0849c24"/><lb ed="R109" n="0035b18"/>能生之人。即<name role="" type="person">娑婆世界</name>。念<persName>佛</persName>众生。体为二种。一分 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0850a" n="0850a"/> <lb ed="X" n="0850a01"/><lb ed="R109" n="0036a01"/>段身。二变易身。若分段生死之人。则四种净土。皆 <lb ed="X" n="0850a02"/><lb ed="R109" n="0036a02"/>可求生。若变易生死之人。则唯求生上之三土。或 <lb ed="X" n="0850a03"/><lb ed="R109" n="0036a03"/>二土一土。如韦提希。本是凡夫。厌同居秽。欣同居 <lb ed="X" n="0850a04"/><lb ed="R109" n="0036a04"/>净。只由随闻十六妙观。三惑一心顿破。即于当座。 <lb ed="X" n="0850a05"/><lb ed="R109" n="0036a05"/>悟无生忍。不唯分见实报。亦乃分证寂光。非分段 <lb ed="X" n="0850a06"/><lb ed="R109" n="0036a06"/>身。可求生四土乎。故约分段。收機则廣。约变易。收 <lb ed="X" n="0850a07"/><lb ed="R109" n="0036a07"/>機则狭。故我娑婆。具四土機。唯在进解与造行何 <lb ed="X" n="0850a08"/><lb ed="R109" n="0036a08"/>如。又此二种。具四教機。及悠悠凡夫。虽具四教等。 <lb ed="X" n="0850a09"/><lb ed="R109" n="0036a09"/>然皆迴小向大。回遍向圆。总成一种圆顿之機尔。 <lb ed="X" n="0850a10"/><lb ed="R109" n="0036a10"/>二能融所融者。净土生三字为所融。无生二字为 <lb ed="X" n="0850a11"/><lb ed="R109" n="0036a11"/>能融。谓以无生。而融其生。以生而济其无生。所谓 <lb ed="X" n="0850a12"/><lb ed="R109" n="0036a12"/>理因事济。虽一道不碍千差。事得理融。纵万殊无 <lb ed="X" n="0850a13"/><lb ed="R109" n="0036a13"/>離一性是也。盖无生真如之理。苟无四种净土。与 <lb ed="X" n="0850a14"/><lb ed="R109" n="0036a14"/>夫二种能生之機。则性具之理。终晦而不显。然而 <lb ed="X" n="0850a15"/><lb ed="R109" n="0036a15"/>虽知有是事矣。苟不知事全即理。则四种净土。与 <lb ed="X" n="0850a16"/><lb ed="R109" n="0036a16"/>夫二种能生之機。终離而不融。是故圆顿行人。修 <lb ed="X" n="0850a17"/><lb ed="R109" n="0036a17"/>净土者。须以事而济乎理。炽燃求生。以理而融乎 <lb ed="X" n="0850a18"/><lb ed="R109" n="0036a18"/>事。生即无生。是则终日生。而未尝外乎无生。终日 <lb ed="X" n="0850a19"/><lb ed="R109" n="0036b01"/>无生。而不妨乎生。岂与夫尙理者。触言而宾无。定 <lb ed="X" n="0850a20"/><lb ed="R109" n="0036b02"/>谓无土可生。尙事者。触言而宗有。定谓有土可生。 <lb ed="X" n="0850a21"/><lb ed="R109" n="0036b03"/>可同年而语哉。三能论所论者。净土生无生五字 <lb ed="X" n="0850a22"/><lb ed="R109" n="0036b04"/>为所论。论之一字为能论。此论以析微为宗。断惑 <lb ed="X" n="0850a23"/><lb ed="R109" n="0036b05"/>为趣。析微则无理不彰。断惑则无疑不破。可谓圆 <lb ed="X" n="0850a24"/><lb ed="R109" n="0036b06"/>顿了義之指南。三身四土之心宗也。若以六字论 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0850b" n="0850b"/> <lb ed="X" n="0850b01"/><lb ed="R109" n="0036b07"/>廣狭者。净土生三字。约事则狭。无生二字。约理则 <lb ed="X" n="0850b02"/><lb ed="R109" n="0036b08"/>廣。又净土生三字。事相繁多则廣。无生二字。理一 <lb ed="X" n="0850b03"/><lb ed="R109" n="0036b09"/>则狭。今以事而济乎理。理乃事中之理。以理而融 <lb ed="X" n="0850b04"/><lb ed="R109" n="0036b10"/>乎事。事乃理中之事。会而归之。则非事非理。亦非 <lb ed="X" n="0850b05"/><lb ed="R109" n="0036b11"/>廣非狭也。又净土生无生五字。属所诠理事则廣。 <lb ed="X" n="0850b06"/><lb ed="R109" n="0036b12"/>论之一字。属能诠文字则狭。又论为能诠。包含所 <lb ed="X" n="0850b07"/><lb ed="R109" n="0036b13"/>诠義理则廣。上五字唯是所诠。所含则狭。若曰无 <lb ed="X" n="0850b08"/><lb ed="R109" n="0036b14"/>離文字以说解脱。即文字以为总持。则非能诠非 <lb ed="X" n="0850b09"/><lb ed="R109" n="0036b15"/>所诠。亦非廣非狭也。若以论题。往收十门。则各有 <lb ed="X" n="0850b10"/><lb ed="R109" n="0036b16"/>摄属。一真法界门。则冠一论。而净土生无生五字 <lb ed="X" n="0850b11"/><lb ed="R109" n="0036b17"/>俱姟。若身土缘起门。则净土二字之事。三心土相 <lb ed="X" n="0850b12"/><lb ed="R109" n="0036b18"/>即门。四生<persName>佛</persName>不二门。亦净土生无生俱姟。五法界 <lb ed="X" n="0850b13"/><lb ed="R109" n="0037a01"/>为念。六境观相吞。七三观法尔。此之三门。则生无 <lb ed="X" n="0850b14"/><lb ed="R109" n="0037a02"/>生三字。義两摄属。盖为念与境观。三观皆生字边 <lb ed="X" n="0850b15"/><lb ed="R109" n="0037a03"/>事。若夫法界。与相吞法尔。则无生二字边事也。第 <lb ed="X" n="0850b16"/><lb ed="R109" n="0037a04"/>八感应任运。第九彼此恒一。第十现未互在。此之 <lb ed="X" n="0850b17"/><lb ed="R109" n="0037a05"/>三门。亦两摄属。如感应彼此现未六字。则生与净 <lb ed="X" n="0850b18"/><lb ed="R109" n="0037a06"/>土三字边事。若夫任运恒一互在。则无生二字边 <lb ed="X" n="0850b19"/><lb ed="R109" n="0037a07"/>事也。其不然者。则题目与论。两不相称。何以契贯 <lb ed="X" n="0850b20"/><lb ed="R109" n="0037a08"/>散二华。总别之妙哉。至于五重释题。乃天台解经 <lb ed="X" n="0850b21"/><lb ed="R109" n="0037a09"/>通轨。以之释论。终带牵强。况诸师业有私说。兹不 <lb ed="X" n="0850b22"/><lb ed="R109" n="0037a10"/>繁用。大莊严论云。造论凡有五義。一者如金成器。 <lb ed="X" n="0850b23"/><lb ed="R109" n="0037a11"/>令信解故。二者如花开敷。开示彼故。三者如食美 <lb ed="X" n="0850b24"/><lb ed="R109" n="0037a12"/>膳。得法味故。四者如解文字。令修习故。五者如开 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0850c" n="0850c"/> <lb ed="X" n="0850c01"/><lb ed="R109" n="0037a13"/>宝箧。实证得故。今亦具含五義。採集诸经。以成一 <lb ed="X" n="0850c02"/><lb ed="R109" n="0037a14"/>论。如金成器也。论立十门。门诠众妙。如花开敷也。 <lb ed="X" n="0850c03"/><lb ed="R109" n="0037a15"/>理明性具。境会唯心。如食美膳也。既悟圆修。知土 <lb ed="X" n="0850c04"/><lb ed="R109" n="0037a16"/>由心变。如解文字也。性中极乐。由修显发。如开宝 <lb ed="X" n="0850c05"/><lb ed="R109" n="0037a17"/>箧也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0850c0503" cb:place="inline">△二释作人。</p> <lb ed="X" n="0850c06"/><lb ed="R109" n="0037a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0850c0601"><name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙门传灯著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850c07"/><lb ed="R109" n="0037b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0850c0701">大师。字无尽。别号有门。三衢姑蔑人。出家天台。居 <lb ed="X" n="0850c08"/><lb ed="R109" n="0037b02"/>智者幽溪道场。四十馀年。传弘天台教观。其所著 <lb ed="X" n="0850c09"/><lb ed="R109" n="0037b03"/>述。有楞严玄義。圆通疏前茅。圆通疏。海印三昧。谓 <lb ed="X" n="0850c10"/><lb ed="R109" n="0037b04"/>之楞严四书。又著净名无我疏。弥陀圆中钞。永嘉 <lb ed="X" n="0850c11"/><lb ed="R109" n="0037b05"/>集註。般若融心论。性善恶论。幽溪文集等。今无生 <lb ed="X" n="0850c12"/><lb ed="R109" n="0037b06"/>论。是其一也。其生平履践行实。具韩求仲太史所 <lb ed="X" n="0850c13"/><lb ed="R109" n="0037b07"/>著高明寺<g ref="#CB15156">碑</g>。与教私记年谱。兹不备述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850c14"/><lb ed="R109" n="0037b08"/><p xml:id="pX61p0850c1401">△三释正文。大师。讲此论时。<anchor xml:id="nkr_note_add_0850c1401" n="0850c1401"/><anchor xml:id="beg0850c1401" n="0850c1401"/>已<anchor xml:id="end0850c1401"/>有分判。今依旧科。 <lb ed="X" n="0850c15"/><lb ed="R109" n="0037b09"/>毫无所加。大科为二。初皈命述意。二依義立论。初 <lb ed="X" n="0850c16"/><lb ed="R109" n="0037b10"/>中三。初稽首三宝三。初两土<persName>佛</persName>宝。</p> <lb ed="X" n="0850c17"/><lb ed="R109" n="0037b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0850c1701"><l>稽首能仁圆满智</l><l>无量寿觉大导师</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0850c18"/><lb ed="R109" n="0037b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0850c1801">菩萨造论弘经。必先皈命三宝者。有二意。一归宗 <lb ed="X" n="0850c19"/><lb ed="R109" n="0037b13"/>有在。知非臆说。二恳请冥加。不致纰谬。吾祖亦然。 <lb ed="X" n="0850c20"/><lb ed="R109" n="0037b14"/>稽首即皈命之義。盖人之所重。莫大于命。命之所 <lb ed="X" n="0850c21"/><lb ed="R109" n="0037b15"/>尊。莫大于首。今以最尊之首。稽叩于三宝足下。表 <lb ed="X" n="0850c22"/><lb ed="R109" n="0037b16"/>我身命。无他所归。独归于三宝之至尊也。能仁等 <lb ed="X" n="0850c23"/><lb ed="R109" n="0037b17"/>者。此土教主。梵语释迦牟尼。此云能仁寂默。能仁。 <lb ed="X" n="0850c24"/><lb ed="R109" n="0037b18"/>彰其用。寂默。显其体。今略称能仁者。以寂默智在 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0851a" n="0851a"/> <lb ed="X" n="0851a01"/><lb ed="R109" n="0038a01"/>于默。今存智在于说。故云能仁。能仁是别号。通号 <lb ed="X" n="0851a02"/><lb ed="R109" n="0038a02"/>有十。第十名<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>者觉也。亦智也。天台释此有六 <lb ed="X" n="0851a03"/><lb ed="R109" n="0038a03"/>种即。今云圆满智。乃究竟觉。然与众生理性。无二 <lb ed="X" n="0851a04"/><lb ed="R109" n="0038a04"/>无别。故观经疏明理即<persName>佛</persName>云。此是圆智。圆觉诸法。 <lb ed="X" n="0851a05"/><lb ed="R109" n="0038a05"/>遍一切处。无不明了。法智大师云。此是者。指大经 <lb ed="X" n="0851a06"/><lb ed="R109" n="0038a06"/>众生即<persName>佛</persName>等。皆是本性圆觉。非三般若融即微妙。 <lb ed="X" n="0851a07"/><lb ed="R109" n="0038a07"/>智不名圆。知一切法。一一含受一切诸法。全法是 <lb ed="X" n="0851a08"/><lb ed="R109" n="0038a08"/>智。全智是法。待对斯绝。名圆觉诸法<note place="inline">云云</note>。然则众 <lb ed="X" n="0851a09"/><lb ed="R109" n="0038a09"/>生虽具。无了因力。全以三智。而为三惑。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0851a10"/><lb ed="R109" n="0038a10"/>乃能究尽诸法实相。边际智满。种觉果圆。是故称 <lb ed="X" n="0851a11"/><lb ed="R109" n="0038a11"/><persName>佛</persName>为圆满智。无量寿觉。即西土教主阿弥陀<persName>佛</persName>。此 <lb ed="X" n="0851a12"/><lb ed="R109" n="0038a12"/>中<anchor xml:id="nkr_note_add_0851a1201" n="0851a1201"/><anchor xml:id="beg0851a1201" n="0851a1201"/>已<anchor xml:id="end0851a1201"/>翻为觉。故上以智代。大导师者。法花疏具列 <lb ed="X" n="0851a13"/><lb ed="R109" n="0038a13"/>四种。谓通途慈悲。结缘。权实二智。若从疏洎亲。今 <lb ed="X" n="0851a14"/><lb ed="R109" n="0038a14"/>是二智。亦具上二种。能仁则折以权道。从娑婆此 <lb ed="X" n="0851a15"/><lb ed="R109" n="0038a15"/>岸将导之。无量寿则摄以实道。从极乐彼岸接引 <lb ed="X" n="0851a16"/><lb ed="R109" n="0038a16"/>之。又能仁示以即实而权。无量寿示以即权而实。 <lb ed="X" n="0851a17"/><lb ed="R109" n="0038a17"/>故二<persName>世尊</persName>。皆得称圆满智大导师。互存无在也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0851a1719" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0851a18"/><lb ed="R109" n="0038a18"/>次两土法宝。</p> <lb ed="X" n="0851a19"/><lb ed="R109" n="0038b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0851a1901"><l>所说安养大乘经</l><l>了義了義至圆顿</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0851a20"/><lb ed="R109" n="0038b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0851a2001"><persName>佛</persName>之度生。示以形声二益。形则现身现通。声则以 <lb ed="X" n="0851a21"/><lb ed="R109" n="0038b03"/>说以默。上所皈命<persName>佛</persName>。以形益也。今所皈命法。以声 <lb ed="X" n="0851a22"/><lb ed="R109" n="0038b04"/>益也。或问说为声益可尔。默既无言。何为声益。答 <lb ed="X" n="0851a23"/><lb ed="R109" n="0038b05"/>曰。默为无声。乃说之待。令人得益。故亦声益。所说 <lb ed="X" n="0851a24"/><lb ed="R109" n="0038b06"/>安养大乘经。且就娑婆教法。说<name role="" type="person">极乐世界</name>事者为 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0851b" n="0851b"/> <lb ed="X" n="0851b01"/><lb ed="R109" n="0038b07"/>言。義实含乎安养依正二报所宣之法。了義等者。 <lb ed="X" n="0851b02"/><lb ed="R109" n="0038b08"/>赞<persName>佛</persName>所说净土法门。乃即权而实。即实而权。其中 <lb ed="X" n="0851b03"/><lb ed="R109" n="0038b09"/>義理。无不了了也。圆顿者。圆则圆满具足。顿则即 <lb ed="X" n="0851b04"/><lb ed="R109" n="0038b10"/>心即<persName>佛</persName>。至圆顿者。谓圆顿之至也。应云圆顿中之 <lb ed="X" n="0851b05"/><lb ed="R109" n="0038b11"/>圆顿。了義圆顿。皆重言之者。如花严法花。皆了義 <lb ed="X" n="0851b06"/><lb ed="R109" n="0038b12"/>圆顿之教。而此二经。皆赞净土往生法门。岂非了 <lb ed="X" n="0851b07"/><lb ed="R109" n="0038b13"/>義中之了義。圆顿中之圆顿乎。如十念七日。专持 <lb ed="X" n="0851b08"/><lb ed="R109" n="0038b14"/>名号。若得往生。便阶不退。何有了義圆顿更过于 <lb ed="X" n="0851b09"/><lb ed="R109" n="0038b15"/>此。慈雲大师所谓了義中之了義。大乘中之大乘。 <lb ed="X" n="0851b10"/><lb ed="R109" n="0038b16"/>是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0851b1003" cb:place="inline">△三两土僧宝二。初菩萨僧。</p> <lb ed="X" n="0851b11"/><lb ed="R109" n="0038b17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0851b1101"><l>妙德普贤观自在</l><l>势至淸净大海众</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0851b12"/><lb ed="R109" n="0038b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0851b1201">妙德等诸大菩萨名号。<anchor xml:id="nkr_note_add_0851b1201" n="0851b1201"/><anchor xml:id="beg0851b1201" n="0851b1201"/>已<anchor xml:id="end0851b1201"/>翻梵为华。若翻华为梵。 <lb ed="X" n="0851b13"/><lb ed="R109" n="0039a01"/>则妙德。梵语文殊。普贤。梵语秘输<g ref="#CB00584">颰</g>陀。观自在。梵 <lb ed="X" n="0851b14"/><lb ed="R109" n="0039a02"/>语婆娄吉低输。势至。梵语摩诃那钵。妙德普贤。则 <lb ed="X" n="0851b15"/><lb ed="R109" n="0039a03"/>为能仁左右辅弼扬化弟子。观音势至。则为无量 <lb ed="X" n="0851b16"/><lb ed="R109" n="0039a04"/>寿左右辅弼弟子。或在花严。或在法花。或在方等。 <lb ed="X" n="0851b17"/><lb ed="R109" n="0039a05"/><persName>如来</persName>宣说。淸净平等觉经。无量寿经。观无量寿经。 <lb ed="X" n="0851b18"/><lb ed="R109" n="0039a06"/>小弥陀经。鼓音王等经时。莫不砧槌相扣。主伴击 <lb ed="X" n="0851b19"/><lb ed="R109" n="0039a07"/>扬。以成净<persName>佛</persName>国土之機。以摄往生淸净之众。在此 <lb ed="X" n="0851b20"/><lb ed="R109" n="0039a08"/>菩萨既尔。在彼大士亦然。譬如一主二臣。动静必 <lb ed="X" n="0851b21"/><lb ed="R109" n="0039a09"/>俱。至于淸净海众。皆法门之先达。花池之勝友。凡 <lb ed="X" n="0851b22"/><lb ed="R109" n="0039a10"/>是西方僧宝。一一顶礼皈依。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0851b2212" cb:place="inline">△次声闻僧<note place="inline">问曰此等诸师 <lb ed="X" n="0851b23"/><lb ed="R109" n="0039a11"/>亦大菩萨云何以声闻称之答曰传持<persName>佛</persName>法现声闻相故以<persName>佛</persName>道声令一切闻故</note>。</p> <lb ed="X" n="0851b24"/><lb ed="R109" n="0039a12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX61p0851b2401"><l><name role="" type="person">马鸣</name>龙树及天亲</l><l>此土庐山莲社祖</l> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0851c" n="0851c"/> <lb ed="X" n="0851c01"/><lb ed="R109" n="0039a13"/><l>天台智者幷法智</l><l>古往今来弘法师</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0851c02"/><lb ed="R109" n="0039a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0851c0201"><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨。即西天第十二祖。著起信论。发明繫念 <lb ed="X" n="0851c03"/><lb ed="R109" n="0039a15"/>西方。最为切要。龙树菩萨。西天第十四祖。南天竺 <lb ed="X" n="0851c04"/><lb ed="R109" n="0039a16"/>人。于九旬内。诵通三藏。深入法忍。造大悲方便论。 <lb ed="X" n="0851c05"/><lb ed="R109" n="0039a17"/>大无畏论。又著十住婆沙智度论等。多赞西方。劝 <lb ed="X" n="0851c06"/><lb ed="R109" n="0039a18"/>人念<persName>佛</persName>。有偈云。若人愿作<persName>佛</persName>。心念阿弥陀。即得为 <lb ed="X" n="0851c07"/><lb ed="R109" n="0039b01"/>现身。故我皈命礼。一家宗之为始祖云。天亲菩萨。 <lb ed="X" n="0851c08"/><lb ed="R109" n="0039b02"/><name role="" type="person">北天竺</name>人。造唯识金刚般若等论。仍著无量寿论。 <lb ed="X" n="0851c09"/><lb ed="R109" n="0039b03"/>有求生净土偈。及五门修法。莲社祖者。莲社祖有 <lb ed="X" n="0851c10"/><lb ed="R109" n="0039b04"/>七。初祖晋慧远法师。俗贾氏。雁门人。学通儒老。年 <lb ed="X" n="0851c11"/><lb ed="R109" n="0039b05"/>二十馀。见道安法师。因听讲般若。豁然开悟。乃曰 <lb ed="X" n="0851c12"/><lb ed="R109" n="0039b06"/>九流异议。皆糠秕耳。後入庐山。刺史桓伊。创东林 <lb ed="X" n="0851c13"/><lb ed="R109" n="0039b07"/>居焉。影不出山者。三十馀年。每送客遊履。常以虎 <lb ed="X" n="0851c14"/><lb ed="R109" n="0039b08"/>溪为界。时息心缁侣。绝尘信士。不期而至。望风遥 <lb ed="X" n="0851c15"/><lb ed="R109" n="0039b09"/>集。共一百二十三人。结为莲社。名迹尤著者一十 <lb ed="X" n="0851c16"/><lb ed="R109" n="0039b10"/>八人。六时礼诵。精进不退。十年三睹圣相。後般若 <lb ed="X" n="0851c17"/><lb ed="R109" n="0039b11"/>台定起。见弥陀<persName>佛</persName>。身满虚空。圆光之中。有诸化<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0851c18"/><lb ed="R109" n="0039b12"/>观音势至。侍立左右。又见水流光明分十四支。流 <lb ed="X" n="0851c19"/><lb ed="R109" n="0039b13"/>注上下。演说苦空。<persName>佛</persName>告远曰。我以本愿力故。来安 <lb ed="X" n="0851c20"/><lb ed="R109" n="0039b14"/>慰汝。汝後七日。当生我国。後七日果终。有杂文十 <lb ed="X" n="0851c21"/><lb ed="R109" n="0039b15"/>卷。号庐山集。盛行于世。事详本传。文繁不录。此土 <lb ed="X" n="0851c22"/><lb ed="R109" n="0039b16"/>念<persName>佛</persName>实始于远。故称为初祖焉。二祖长安善导光 <lb ed="X" n="0851c23"/><lb ed="R109" n="0039b17"/>明法师。三祖南嶽承远般舟法师。四祖长安法照 <lb ed="X" n="0851c24"/><lb ed="R109" n="0039b18"/>五会法师。五祖新定少康台巖法师。六祖永明延 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0852a" n="0852a"/> <lb ed="X" n="0852a01"/><lb ed="R109" n="0040a01"/>寿智觉法师。七祖昭庆省常圆净法师。智者大师。 <lb ed="X" n="0852a02"/><lb ed="R109" n="0040a02"/>讳智顗。华容人。俗姓陈氏。生时灵瑞不一。七岁入 <lb ed="X" n="0852a03"/><lb ed="R109" n="0040a03"/>果愿寺。闻诵法花普门品。忽自忆记。宛如夙习。十 <lb ed="X" n="0852a04"/><lb ed="R109" n="0040a04"/>五岁礼<persName>佛</persName>像。誓志出家。十八剃落。二十进受具戒。 <lb ed="X" n="0852a05"/><lb ed="R109" n="0040a05"/>天嘉五年。谒光州大苏山慧思禅师。事详本传。今 <lb ed="X" n="0852a06"/><lb ed="R109" n="0040a06"/>不具录。尝著十六观经疏。幷十疑论。後于剡东石 <lb ed="X" n="0852a07"/><lb ed="R109" n="0040a07"/>城弥勒像前。令弟子唱十六观经名。诫众曰。四十 <lb ed="X" n="0852a08"/><lb ed="R109" n="0040a08"/>八愿莊严净土。香台宝树。易往无人。火车相现。一 <lb ed="X" n="0852a09"/><lb ed="R109" n="0040a09"/>念改悔者。尙得往生。况戒定熏修。圣力道行。终不 <lb ed="X" n="0852a10"/><lb ed="R109" n="0040a10"/>唐捐。言讫趺坐而化。法智大师。讳知礼。字约言。金 <lb ed="X" n="0852a11"/><lb ed="R109" n="0040a11"/>姓。四明人。从宝雲通公。传天台教观。出世承天。继 <lb ed="X" n="0852a12"/><lb ed="R109" n="0040a12"/>住延庆。户外屦满。尝行法花般舟三昧。期生安养。 <lb ed="X" n="0852a13"/><lb ed="R109" n="0040a13"/>後与十僧结社。约修忏三年。自焚其身。决取净土。 <lb ed="X" n="0852a14"/><lb ed="R109" n="0040a14"/><name role="" type="person">杨文公</name>亿。再三劝留。始允其请。著妙宗钞。以释观 <lb ed="X" n="0852a15"/><lb ed="R109" n="0040a15"/>经義疏。人到于今。咸受其赐。古往今来弘法师者。 <lb ed="X" n="0852a16"/><lb ed="R109" n="0040a16"/>古往即过去诸大耆宿等。今即现在诸大知识等。 <lb ed="X" n="0852a17"/><lb ed="R109" n="0040a17"/>来即当来绍继宗风者。凡有一句一偈。赞及西方 <lb ed="X" n="0852a18"/><lb ed="R109" n="0040a18"/>者。悉皆皈依也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0852a1807" cb:place="inline">△次皈命求加。</p> <lb ed="X" n="0852a19"/><lb ed="R109" n="0040b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0852a1901"><l>我今皈命礼三宝</l><l>求乞冥加发神识</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0852a20"/><lb ed="R109" n="0040b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0852a2001">皈命求加。以发神识。则所论者。方上契<persName>佛</persName>心。中合 <lb ed="X" n="0852a21"/><lb ed="R109" n="0040b03"/>祖意。可以下度含识。楞严经云。若有决定发菩提 <lb ed="X" n="0852a22"/><lb ed="R109" n="0040b04"/>心。受持此咒者。此诸金刚藏王。精心阴速。发彼神 <lb ed="X" n="0852a23"/><lb ed="R109" n="0040b05"/>识<note place="inline">云云</note>是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0852a2306" cb:place="inline">△三述造论意。</p> <lb ed="X" n="0852a24"/><lb ed="R109" n="0040b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX61p0852a2401"><l>敬採经论秘密旨</l><l>阐扬净土生无生</l> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0852b" n="0852b"/> <lb ed="X" n="0852b01"/><lb ed="R109" n="0040b07"/><l>普使将来悟此门</l><l>断疑生信阶不退</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0852b02"/><lb ed="R109" n="0040b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0852b0201">此论所明净土。生即无生。生化两冥之旨。皆吾祖 <lb ed="X" n="0852b03"/><lb ed="R109" n="0040b09"/>敬採经论。所诠秘密之道。毫无臆说。然于经则旨 <lb ed="X" n="0852b04"/><lb ed="R109" n="0040b10"/>在言表。于论则旨在诠中。观其所用。则观经<g ref="#CB00562">疏</g>。妙 <lb ed="X" n="0852b05"/><lb ed="R109" n="0040b11"/>宗钞。其義居多。要知唯心净土。本性弥陀之理。非 <lb ed="X" n="0852b06"/><lb ed="R109" n="0040b12"/>天台性具宗旨不明。非吾祖深契祖心不悟。是则 <lb ed="X" n="0852b07"/><lb ed="R109" n="0040b13"/>四明。可谓深契<persName>佛</persName>祖之心宗。吾祖可谓妙悟法智 <lb ed="X" n="0852b08"/><lb ed="R109" n="0040b14"/>之骨髓也。将来读此论。而悟此宗者。尙何深疑之 <lb ed="X" n="0852b09"/><lb ed="R109" n="0040b15"/>不断。何圆信之不生。何不退之不阶哉。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0852b0916" cb:place="inline">△次依義 <lb ed="X" n="0852b10"/><lb ed="R109" n="0040b16"/>立论二。初总列十门。</p> <lb ed="X" n="0852b11"/><lb ed="R109" n="0040b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0852b1101">将造此论。立为十门。一一真法界门。二身土缘起门。 <lb ed="X" n="0852b12"/><lb ed="R109" n="0040b18"/>三心土相即门。四生<persName>佛</persName>不二门。五法界为念门。六境 <lb ed="X" n="0852b13"/><lb ed="R109" n="0041a01"/>观相吞门。七三观法尔门。八感应任运门。九彼此恒 <lb ed="X" n="0852b14"/><lb ed="R109" n="0041a02"/>一门。十现未互在门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852b15"/><lb ed="R109" n="0041a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0852b1501">问曰。今此十门。幾迷幾悟。幾事幾理。幾因幾果。答 <lb ed="X" n="0852b16"/><lb ed="R109" n="0041a04"/>曰。一真法界。非迷非悟。身土缘起。有迷有悟。馀之 <lb ed="X" n="0852b17"/><lb ed="R109" n="0041a05"/>八门。皆属于悟。一真法界。一往言之属理。再往言 <lb ed="X" n="0852b18"/><lb ed="R109" n="0041a06"/>之。能具一真法界属理。所具十种法界属事。然離 <lb ed="X" n="0852b19"/><lb ed="R109" n="0041a07"/>能具无所具。離所具亦无能具。是则亦事亦理。非 <lb ed="X" n="0852b20"/><lb ed="R109" n="0041a08"/>理非事。身土缘起。既全理而为事。且作属事。其实 <lb ed="X" n="0852b21"/><lb ed="R109" n="0041a09"/>事理兼属。馀之八门。皆即事即理。一真法界。约能 <lb ed="X" n="0852b22"/><lb ed="R109" n="0041a10"/>具。则非因非果。约所具。亦因亦果。九界属因。<persName>佛</persName>界 <lb ed="X" n="0852b23"/><lb ed="R109" n="0041a11"/>属果故也。身土缘起。亦因亦果。心土相即。生<persName>佛</persName>不 <lb ed="X" n="0852b24"/><lb ed="R109" n="0041a12"/>二亦通因果。法界为念。境观相吞。三观法尔。此之 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0852c" n="0852c"/> <lb ed="X" n="0852c01"/><lb ed="R109" n="0041a13"/>三门属因。感应任运。彼此恒一。现未互在。此之三 <lb ed="X" n="0852c02"/><lb ed="R109" n="0041a14"/>门。皆属于果。真俗体用。亦如是说。夫门名能通。如 <lb ed="X" n="0852c03"/><lb ed="R109" n="0041a15"/>世门户。通人出入故。门義甚多。今且约三种。圆觉 <lb ed="X" n="0852c04"/><lb ed="R109" n="0041a16"/>云。有大陀罗尼门。名为圆觉。流出一切淸净真如 <lb ed="X" n="0852c05"/><lb ed="R109" n="0041a17"/><persName>佛</persName>性。乃以理为门也。楞严云。归元性无二。方便有 <lb ed="X" n="0852c06"/><lb ed="R109" n="0041a18"/>多门。乃以行为门也。法花云。其智慧门。难解难入。 <lb ed="X" n="0852c07"/><lb ed="R109" n="0041b01"/>又曰以<persName>佛</persName>教门。出三界苦。乃以教为门也。今是教 <lb ed="X" n="0852c08"/><lb ed="R109" n="0041b02"/>门。即以此论。而为能入之门。令人从教门。悟入一 <lb ed="X" n="0852c09"/><lb ed="R109" n="0041b03"/>真法界。乃至悟入现未互在義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852c10"/><lb ed="R109" n="0041b04"/><p xml:id="pX61p0852c1001">△次别释十门。初二门明根圆融具。次八门明枝 <lb ed="X" n="0852c11"/><lb ed="R109" n="0041b05"/>流妙即。初二门明根源融具二。初一门明理性本 <lb ed="X" n="0852c12"/><lb ed="R109" n="0041b06"/>具。次一门明事造方融。初中二。初标。</p> <lb ed="X" n="0852c13"/><lb ed="R109" n="0041b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0852c1301">初一真法界门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852c14"/><lb ed="R109" n="0041b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0852c1401">一真法界者。一则不二。真则不妄。不妄不二。是真 <lb ed="X" n="0852c15"/><lb ed="R109" n="0041b09"/>法界。此则以无法为法。无界为界。乃以一真如妙 <lb ed="X" n="0852c16"/><lb ed="R109" n="0041b10"/>性而为法界也。种种義味具如下释。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0852c1615" cb:place="inline">△次释二。初 <lb ed="X" n="0852c17"/><lb ed="R109" n="0041b11"/>述偈立宗。二依宗释義。西天祖师。凡有破立。必先 <lb ed="X" n="0852c18"/><lb ed="R109" n="0041b12"/>说偈。以为论本。然後约義门。而解释之。今亦仿此。 <lb ed="X" n="0852c19"/><lb ed="R109" n="0041b13"/>故先说偈。</p> <lb ed="X" n="0852c20"/><lb ed="R109" n="0041b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0852c2001">一真法界中。具足十法界。依正本融通。生<persName>佛</persName>非殊致。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852c21"/><lb ed="R109" n="0041b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0852c2101">一真法界。即中道法性。有二种。一但中。如雲外月。 <lb ed="X" n="0852c22"/><lb ed="R109" n="0041b16"/>迥出二边。是故真俗。及十界依正。皆非性具。独以 <lb ed="X" n="0852c23"/><lb ed="R109" n="0041b17"/>无身无土。无生无<persName>佛</persName>者。而为法身。如是之人与谈 <lb ed="X" n="0852c24"/><lb ed="R109" n="0041b18"/>唯心本性。可也。谈唯心净土。本性弥陀。莫之可也。 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0853a" n="0853a"/> <lb ed="X" n="0853a01"/><lb ed="R109" n="0042a01"/>一圆中。如如意珠。即体圆。即莹彻。即具宝。虽是一 <lb ed="X" n="0853a02"/><lb ed="R109" n="0042a02"/>珠。而有三義。虽是三義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0201" n="0853a0201"/><anchor xml:id="beg0853a0201" n="0853a0201"/>但<anchor xml:id="end0853a0201"/>是一珠。故曰一真法界 <lb ed="X" n="0853a03"/><lb ed="R109" n="0042a03"/>中。具足十法界。依正本融通。生<persName>佛</persName>非殊致。是以能 <lb ed="X" n="0853a04"/><lb ed="R109" n="0042a04"/>悟此。性具十界。依正融通。生<persName>佛</persName>无殊者。虽终日求 <lb ed="X" n="0853a05"/><lb ed="R109" n="0042a05"/>生。而生即无生。虽无生。而不妨炽燃求生。岂与夫 <lb ed="X" n="0853a06"/><lb ed="R109" n="0042a06"/>谈无生。则碍于生。谈生。则碍于无生者。可同日而 <lb ed="X" n="0853a07"/><lb ed="R109" n="0042a07"/>道哉。余谓谈净土者。苟微性具之旨。则唯心与净 <lb ed="X" n="0853a08"/><lb ed="R109" n="0042a08"/>土。必岐为二。一真法界。性具法门。可不专务熟讲 <lb ed="X" n="0853a09"/><lb ed="R109" n="0042a09"/>哉。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0853a0902" cb:place="inline">△次依宗释義二。初正释。次料简。初中二。初详 <lb ed="X" n="0853a10"/><lb ed="R109" n="0042a10"/>释勝義。二结成宗偈。初又二。初直指人心。</p> <lb ed="X" n="0853a11"/><lb ed="R109" n="0042a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0853a1101">论曰。一真法界。即众生本有心性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853a12"/><lb ed="R109" n="0042a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0853a1201">一真法界。约果而言。即诸<persName>佛</persName>之所证得。今约因而 <lb ed="X" n="0853a13"/><lb ed="R109" n="0042a13"/>言。故曰众生本有心性。是则众生诸<persName>佛</persName>。唯约迷悟 <lb ed="X" n="0853a14"/><lb ed="R109" n="0042a14"/>而分。若夫性体。则生<persName>佛</persName>非殊。以非殊故。生<persName>佛</persName>不二。 <lb ed="X" n="0853a15"/><lb ed="R109" n="0042a15"/>以迷悟故。因果差殊。今指不二者。以为唯心净土。 <lb ed="X" n="0853a16"/><lb ed="R109" n="0042a16"/>本性弥陀。生即无生之论本。下之九门。莫不本乎 <lb ed="X" n="0853a17"/><lb ed="R109" n="0042a17"/>此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0853a1702" cb:place="inline">△次指心具德二。初列二義。</p> <lb ed="X" n="0853a18"/><lb ed="R109" n="0042a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0853a1801">此之心性。具无量德。受无量名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853a19"/><lb ed="R109" n="0042b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0853a1901">此之心性。指众生在因在迷之理性。然与<persName>佛</persName>在果 <lb ed="X" n="0853a20"/><lb ed="R109" n="0042b02"/>在悟之证性。无二无别。故能具无量德。受无量名。 <lb ed="X" n="0853a21"/><lb ed="R109" n="0042b03"/>唯其具此。故弥陀即我之本性。净土即我之唯心。 <lb ed="X" n="0853a22"/><lb ed="R109" n="0042b04"/>是以无生而生。生即无生。具无量德。受无量名者。 <lb ed="X" n="0853a23"/><lb ed="R109" n="0042b05"/>大经云。世谛<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a2301" n="0853a2301"/><anchor xml:id="beg0853a2301" n="0853a2301"/>但<anchor xml:id="end0853a2301"/>有名无实義。第一義谛有名有实 <lb ed="X" n="0853a24"/><lb ed="R109" n="0042b06"/>義。今约众生。所具第一義谛。与<persName>佛</persName>究竟第一義谛。 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0853b" n="0853b"/> <lb ed="X" n="0853b01"/><lb ed="R109" n="0042b07"/>无少差殊故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0853b0107" cb:place="inline">△次释二義二。初释具无量德二。 <lb ed="X" n="0853b02"/><lb ed="R109" n="0042b08"/>初征德擧要。</p> <lb ed="X" n="0853b03"/><lb ed="R109" n="0042b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0853b0301">云何具无量德。擧要言之。谓性体性量性具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853b04"/><lb ed="R109" n="0042b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0853b0401">德既无量。不能枚擧。今擧其要。三性摄尽。众生迷 <lb ed="X" n="0853b05"/><lb ed="R109" n="0042b11"/>此。而变为三惑。诸<persName>佛</persName>悟此。而转为三德。皆当体即 <lb ed="X" n="0853b06"/><lb ed="R109" n="0042b12"/>是。故云变云转也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0853b0608" cb:place="inline">△次據德释義三。初正释三德。 <lb ed="X" n="0853b07"/><lb ed="R109" n="0042b13"/>次指同三谛。三引楞严证。初中二。初次第释義。次 <lb ed="X" n="0853b08"/><lb ed="R109" n="0042b14"/>融通其理。初中三。初释性体。</p> <lb ed="X" n="0853b09"/><lb ed="R109" n="0042b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0853b0901">云何性体。谓此心性。離四句。绝百非。体性坚凝。淸净 <lb ed="X" n="0853b10"/><lb ed="R109" n="0042b16"/>无染。不生不灭。常住无壞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853b11"/><lb ed="R109" n="0042b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0853b1101">有无等四句。但可名目世间法。一真法界。如大火 <lb ed="X" n="0853b12"/><lb ed="R109" n="0042b18"/>聚。四边不可凑泊。是故若言其有。成增益谤。若言 <lb ed="X" n="0853b13"/><lb ed="R109" n="0043a01"/>其无。成损减谤。若言双亦。成相违谤。若言双非。成 <lb ed="X" n="0853b14"/><lb ed="R109" n="0043a02"/>戏论谤。绝百非者。四句为本。每句具足四句。成十 <lb ed="X" n="0853b15"/><lb ed="R109" n="0043a03"/>六句。约三世各十六句。成四十八句。加<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b1501" n="0853b1501"/><anchor xml:id="beg0853b1501" n="0853b1501"/>已<anchor xml:id="end0853b1501"/>起。未起。 <lb ed="X" n="0853b16"/><lb ed="R109" n="0043a04"/>成九十六句。加根本四句。共百句。句句皆非。故云 <lb ed="X" n="0853b17"/><lb ed="R109" n="0043a05"/>百非。体性坚凝者。此之性体。如金刚宝。万物不能 <lb ed="X" n="0853b18"/><lb ed="R109" n="0043a06"/>壞。能壞一切万物。一切者。烦恼生死也。故此心性。 <lb ed="X" n="0853b19"/><lb ed="R109" n="0043a07"/>处烦恼海。若骊珠而独耀。居生死岸。如桂轮而独 <lb ed="X" n="0853b20"/><lb ed="R109" n="0043a08"/>朗。故曰淸净无染。不生不灭。常住无壞。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0853b2016" cb:place="inline">△次释性 <lb ed="X" n="0853b21"/><lb ed="R109" n="0043a09"/>量。</p> <lb ed="X" n="0853b22"/><lb ed="R109" n="0043a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0853b2201">云何性量。谓此心性。竖穷三际横遍十方。世界有边。 <lb ed="X" n="0853b23"/><lb ed="R109" n="0043a11"/>虚空无边。虚空有边。心性无边。现在有边。过未无边。 <lb ed="X" n="0853b24"/><lb ed="R109" n="0043a12"/>过未有边。心性无边。无尽无尽。无量无量。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0853c" n="0853c"/> <lb ed="X" n="0853c01"/><lb ed="R109" n="0043a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0853c0101">心性之量。乃以无量。而为之量。有量之量。必为三 <lb ed="X" n="0853c02"/><lb ed="R109" n="0043a14"/>世之所迁移。十方之所侷限。有迁移故。则有生灭。 <lb ed="X" n="0853c03"/><lb ed="R109" n="0043a15"/>有侷限故。则有去来。今之心性。既竖穷乎三世。复 <lb ed="X" n="0853c04"/><lb ed="R109" n="0043a16"/>横遍乎十方。尙何生灭去来。能迁移为侷限哉。夫 <lb ed="X" n="0853c05"/><lb ed="R109" n="0043a17"/>世界。固无边矣。有漏微尘国。皆依空所生。是则世 <lb ed="X" n="0853c06"/><lb ed="R109" n="0043a18"/>界。又有边也。虚空固无边矣。空生大觉中。如海一 <lb ed="X" n="0853c07"/><lb ed="R109" n="0043b01"/>沤发。虚空又有边也。现在无住。本无分齐矣。以过 <lb ed="X" n="0853c08"/><lb ed="R109" n="0043b02"/>去无始。未来无终言之。现在有边。过未无边也。过 <lb ed="X" n="0853c09"/><lb ed="R109" n="0043b03"/>去未来。本无涯涘矣。以心性言之。过未有边。心性 <lb ed="X" n="0853c10"/><lb ed="R109" n="0043b04"/>无边也。总而言之。只可言其无尽无尽。无量无量 <lb ed="X" n="0853c11"/><lb ed="R109" n="0043b05"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1101" n="0853c1101"/><anchor xml:id="beg0853c1101" n="0853c1101"/>已<anchor xml:id="end0853c1101"/>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0853c1104" cb:place="inline">△三释性具。</p> <lb ed="X" n="0853c12"/><lb ed="R109" n="0043b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0853c1201">云何性具。谓此心性。具十法界。谓<persName>佛</persName>法界。菩萨法界。 <lb ed="X" n="0853c13"/><lb ed="R109" n="0043b07"/>缘觉法界。声闻法界。天法界。修罗法界。人法界。畜牲 <lb ed="X" n="0853c14"/><lb ed="R109" n="0043b08"/>法界。饿鬼法界。地狱法界。此是假名。复有正报。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0853c15"/><lb ed="R109" n="0043b09"/>五阴。菩萨五阴。乃至地狱五阴。此是实法。复有依报。 <lb ed="X" n="0853c16"/><lb ed="R109" n="0043b10"/>谓<persName>佛</persName>国土。菩萨国土。乃至地狱国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853c17"/><lb ed="R109" n="0043b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0853c1701">祖师云。只一具字。弥显今宗。以性具善。他师亦知。 <lb ed="X" n="0853c18"/><lb ed="R109" n="0043b12"/>具恶缘了。他皆莫测。今家之言性具者。十法界也。 <lb ed="X" n="0853c19"/><lb ed="R109" n="0043b13"/>若单言性具<persName>佛</persName>界。性善缘因。性净了因。善净不二。 <lb ed="X" n="0853c20"/><lb ed="R109" n="0043b14"/>即善正因。如是之義。何经不谭。何师不说。</p> <lb ed="X" n="0853c21"/><lb ed="R109" n="0043b15"/><p xml:id="pX61p0853c2101">唯性具九界。性恶缘因性染了因。染恶不二。即恶 <lb ed="X" n="0853c22"/><lb ed="R109" n="0043b16"/>正因。非花严。法花。维摩。圆觉。楞严。而不谈。非智者。 <lb ed="X" n="0853c23"/><lb ed="R109" n="0043b17"/>荆溪。四明。幽溪。而不阐也。此是假名。名者实之宾。 <lb ed="X" n="0853c24"/><lb ed="R109" n="0043b18"/>有假名。必有实法。即十界五阴。有正果。必有依报。 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0854a" n="0854a"/> <lb ed="X" n="0854a01"/><lb ed="R109" n="0044a01"/>即十界国土。如是依正。居一性中。即之弥分。派之 <lb ed="X" n="0854a02"/><lb ed="R109" n="0044a02"/>弥合。此之性具。既即性体性量。故荆溪大师云。十 <lb ed="X" n="0854a03"/><lb ed="R109" n="0044a03"/>方净秽。捲舒同在于刹那。一念色心。包罗遍收于 <lb ed="X" n="0854a04"/><lb ed="R109" n="0044a04"/>法界。幷天真本具。非缘起新成。得此为本。然後可 <lb ed="X" n="0854a05"/><lb ed="R109" n="0044a05"/>以谭唯心净土。本性弥陀也。初次第释義竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0854a0518" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0854a06"/><lb ed="R109" n="0044a06"/>融通其理。</p> <lb ed="X" n="0854a07"/><lb ed="R109" n="0044a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0854a0701">令易解故。作三种分别。得意为言。即性具。是性体性 <lb ed="X" n="0854a08"/><lb ed="R109" n="0044a08"/>量。性体離过绝非。即性具十界。離过绝非。性体坚凝。 <lb ed="X" n="0854a09"/><lb ed="R109" n="0044a09"/>淸净无染。不生不灭。常住不壞。性具十界亦然。性量 <lb ed="X" n="0854a10"/><lb ed="R109" n="0044a10"/>竖穷横遍。无尽无尽。无量无量。性具十界亦然。正报 <lb ed="X" n="0854a11"/><lb ed="R109" n="0044a11"/>五阴。同性体性量。淸净周遍。依报国土亦然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854a12"/><lb ed="R109" n="0044a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0854a1201">令易解者。为初機也。得意言者。从实际也。是以非 <lb ed="X" n="0854a13"/><lb ed="R109" n="0044a13"/>开张。不足以生解。非融通。不能令得意。盖性之三 <lb ed="X" n="0854a14"/><lb ed="R109" n="0044a14"/>德。本是一体。故趣擧一德。一必具二。体既如是。馀 <lb ed="X" n="0854a15"/><lb ed="R109" n="0044a15"/>亦复然。今文正意。为明性具。是故文中。先擧性具。 <lb ed="X" n="0854a16"/><lb ed="R109" n="0044a16"/>以为语端。然後以体量。即而融之。莫不同体之与 <lb ed="X" n="0854a17"/><lb ed="R109" n="0044a17"/>量。離过绝非。乃至无量无量。虽正意在具。而言中 <lb ed="X" n="0854a18"/><lb ed="R109" n="0044a18"/>之意。又在众生五阴。即<persName>佛</persName>界五阴。众生国土。即<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0854a19"/><lb ed="R109" n="0044b01"/>国土。故曰性具十界既尔。正报依报亦然。初正释 <lb ed="X" n="0854a20"/><lb ed="R109" n="0044b02"/>三德竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0854a2004" cb:place="inline">△次指同三谛。</p> <lb ed="X" n="0854a21"/><lb ed="R109" n="0044b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0854a2101">此之三法。亦名三谛。性体即中谛。性量即真谛。性具 <lb ed="X" n="0854a22"/><lb ed="R109" n="0044b04"/>即俗谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854a23"/><lb ed="R109" n="0044b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0854a2301">此之下。总指大体。性体下。别指方隅。性体即中谛 <lb ed="X" n="0854a24"/><lb ed="R109" n="0044b06"/>以。以其绝待故能统一切法也。性量即真谛者。以 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0854b" n="0854b"/> <lb ed="X" n="0854b01"/><lb ed="R109" n="0044b07"/>其廓彻故能泯一切法也。性具即俗谛者。以其具 <lb ed="X" n="0854b02"/><lb ed="R109" n="0044b08"/>足十界。故能立一切法也。此中指同三谛以为下 <lb ed="X" n="0854b03"/><lb ed="R109" n="0044b09"/>文。引证张本。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0854b0306" cb:place="inline">△三引楞严证二。初引果德文。次引 <lb ed="X" n="0854b04"/><lb ed="R109" n="0044b10"/>因性文。意谓若无果德文证。则众生性具。同于流 <lb ed="X" n="0854b05"/><lb ed="R109" n="0044b11"/>转。若无因性文证。则<persName>如来</persName>果德涉乎修证。二義善 <lb ed="X" n="0854b06"/><lb ed="R109" n="0044b12"/>成。方悟一切诸<persName>佛</persName>。但证众生理本。一切众生。但迷 <lb ed="X" n="0854b07"/><lb ed="R109" n="0044b13"/>诸<persName>佛</persName>圆成。今先引果德文三。初证性量真谛。</p> <lb ed="X" n="0854b08"/><lb ed="R109" n="0044b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0854b0801">故楞严经云。而<persName>如来</persName>藏。本妙圆心。非心非空。非地水 <lb ed="X" n="0854b09"/><lb ed="R109" n="0044b15"/>火风。非眼耳鼻舌身意。非色声香味触法。非眼界。乃 <lb ed="X" n="0854b10"/><lb ed="R109" n="0044b16"/>至非意识界。非无明。乃至非老死。非无明尽。乃至非 <lb ed="X" n="0854b11"/><lb ed="R109" n="0044b17"/>老死尽。非苦集灭道。非智非得。非檀那。乃至非般剌 <lb ed="X" n="0854b12"/><lb ed="R109" n="0044b18"/>若。非<persName>怛闼阿竭</persName>。非<persName>阿罗诃</persName>。非三耶三菩。非常乐我净。 <lb ed="X" n="0854b13"/><lb ed="R109" n="0045a01"/>此即性量无相。是为真谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854b14"/><lb ed="R109" n="0045a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0854b1401"><persName>佛</persName>说三谛。有二种。一圆融三谛。二隔历三谛。如仁 <lb ed="X" n="0854b15"/><lb ed="R109" n="0045a03"/>王璎珞所明者。隔历三谛也。三谛隔历。各不相收。 <lb ed="X" n="0854b16"/><lb ed="R109" n="0045a04"/>如曰真则纤尘必尽。俗则万法皆成。中则二边叵 <lb ed="X" n="0854b17"/><lb ed="R109" n="0045a05"/>得是也。楞严所明者。圆融三谛也。三谛圆融。不可 <lb ed="X" n="0854b18"/><lb ed="R109" n="0045a06"/>思议。擧一即三。如曰真则万法昭然。俗则纤尘必 <lb ed="X" n="0854b19"/><lb ed="R109" n="0045a07"/>尽。中则绝待双融是也。今文所引。乃不思议大真 <lb ed="X" n="0854b20"/><lb ed="R109" n="0045a08"/>谛。如十界俱非。非真谛乎。此中最初非心空。根尘 <lb ed="X" n="0854b21"/><lb ed="R109" n="0045a09"/>识三。留守本谛。而凡情俱尽可也。而又幷十二因 <lb ed="X" n="0854b22"/><lb ed="R109" n="0045a10"/>缘。四谛二乘之法。而俱非之。岂非本谛之空。而亦 <lb ed="X" n="0854b23"/><lb ed="R109" n="0045a11"/>空乎。乃至六度三号四德俱非。岂不菩萨<persName>佛</persName>果中 <lb ed="X" n="0854b24"/><lb ed="R109" n="0045a12"/>道而俱空乎。正天台所谓一空一切空。无假无中 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0854c" n="0854c"/> <lb ed="X" n="0854c01"/><lb ed="R109" n="0045a13"/>而不空也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0854c0105" cb:place="inline">△次证性具俗谛。</p> <lb ed="X" n="0854c02"/><lb ed="R109" n="0045a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0854c0201">而<persName>如来</persName>藏。元明心妙。即心即空。即地水火风。即六凡。 <lb ed="X" n="0854c03"/><lb ed="R109" n="0045a15"/>即二乘。乃至即<persName>如来</persName>。常乐我净。此则性具十界。是为 <lb ed="X" n="0854c04"/><lb ed="R109" n="0045a16"/>俗谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854c05"/><lb ed="R109" n="0045a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0854c0501">此中所引。乃不思议大俗谛。如十界俱即。非俗谛 <lb ed="X" n="0854c06"/><lb ed="R109" n="0045a18"/>乎。至于中间。即六凡法界。此留守本谛。而森罗昭 <lb ed="X" n="0854c07"/><lb ed="R109" n="0045b01"/>然可也。而又幷十二因缘四谛。而俱即之。岂非二 <lb ed="X" n="0854c08"/><lb ed="R109" n="0045b02"/>乘真谛。而亦立乎。乃至六度。三号四德俱即。岂不 <lb ed="X" n="0854c09"/><lb ed="R109" n="0045b03"/>菩萨<persName>佛</persName>中道而俱立乎。正天台所谓一假一切假。 <lb ed="X" n="0854c10"/><lb ed="R109" n="0045b04"/>无空无中而不假也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0854c1009" cb:place="inline">△三证性体中谛。</p> <lb ed="X" n="0854c11"/><lb ed="R109" n="0045b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0854c1101">而<persName>如来</persName>藏。妙明心元。離即離非。是即非即。此即性体 <lb ed="X" n="0854c12"/><lb ed="R109" n="0045b06"/>统摄是为中谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854c13"/><lb ed="R109" n="0045b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0854c1301">此中所引。乃不思议大中谛。如十界俱離即離非。 <lb ed="X" n="0854c14"/><lb ed="R109" n="0045b08"/>是即非即。非中谛乎。至于末後。六度三号四德俱 <lb ed="X" n="0854c15"/><lb ed="R109" n="0045b09"/>離即離非。是即非即。此留守本谛。中道双遮双照 <lb ed="X" n="0854c16"/><lb ed="R109" n="0045b10"/>可也。而又幷六凡而離即離非。是即非即。岂非俗 <lb ed="X" n="0854c17"/><lb ed="R109" n="0045b11"/>亦中乎。又幷二乘。而離即離非。是即非即。是非真 <lb ed="X" n="0854c18"/><lb ed="R109" n="0045b12"/>亦中乎。正天台所谓一中一切中。无真无俗而不 <lb ed="X" n="0854c19"/><lb ed="R109" n="0045b13"/>中也。而此十界三谛。乃<persName>如来</persName>果地。以妙明不灭不 <lb ed="X" n="0854c20"/><lb ed="R109" n="0045b14"/>生合<persName>如来</persName>藏。而<persName>如来</persName>藏。圆照法界。究竟之相。既有 <lb ed="X" n="0854c21"/><lb ed="R109" n="0045b15"/>假名。岂无五阴国土。四明云。至于果成。十皆究竟。 <lb ed="X" n="0854c22"/><lb ed="R109" n="0045b16"/>此之谓也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0854c2205" cb:place="inline">△次引因性文为二。初证性中三德。</p> <lb ed="X" n="0854c23"/><lb ed="R109" n="0045b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0854c2301">又云<persName>如来</persName>藏。性色真空。性空真色。淸净本然。周遍法 <lb ed="X" n="0854c24"/><lb ed="R109" n="0045b18"/>界。地水火风。空见识。莫不如是。地水火风空见识。即 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0855a" n="0855a"/> <lb ed="X" n="0855a01"/><lb ed="R109" n="0046a01"/>性具也。淸净本然。即性体也。周遍法界。即性量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0855a02"/><lb ed="R109" n="0046a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0855a0201">众生因性。所有依正二法。不外七大。一一大既皆 <lb ed="X" n="0855a03"/><lb ed="R109" n="0046a03"/>称性。即性具也。又一一皆云淸净本然。周遍法界。 <lb ed="X" n="0855a04"/><lb ed="R109" n="0046a04"/>即性具之法。即性体性量。莫不体性坚凝。淸净无 <lb ed="X" n="0855a05"/><lb ed="R109" n="0046a05"/>染。一一称性。周遍法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0855a0511" cb:place="inline">△次证具即三德。</p> <lb ed="X" n="0855a06"/><lb ed="R109" n="0046a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0855a0601">又云地水火风空。淸净本然。周遍法界。即依报国土 <lb ed="X" n="0855a07"/><lb ed="R109" n="0046a07"/>性体性量也。见识淸净本然。周遍法界。即正报五阴。 <lb ed="X" n="0855a08"/><lb ed="R109" n="0046a08"/>性体性量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0855a09"/><lb ed="R109" n="0046a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0855a0901">上证性中三德。義犹统总。今证具即三德。乃约性 <lb ed="X" n="0855a10"/><lb ed="R109" n="0046a10"/>中所具七大。分依正二报。即性体性量。岂非楞严 <lb ed="X" n="0855a11"/><lb ed="R109" n="0046a11"/>一经即明性具法门。与体德量德。无二无别哉。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0855a1119" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0855a12"/><lb ed="R109" n="0046a12"/>次释受无量名。二。初征名擧要。</p> <lb ed="X" n="0855a13"/><lb ed="R109" n="0046a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0855a1301">云何受无量名。擧要言之。此之心性。或名空<persName>如来</persName>藏。 <lb ed="X" n="0855a14"/><lb ed="R109" n="0046a14"/>或名真如<persName>佛</persName>性。或名庵摩罗识。或名大圆镜智。或名 <lb ed="X" n="0855a15"/><lb ed="R109" n="0046a15"/>菩提涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0855a16"/><lb ed="R109" n="0046a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0855a1601">天台大师云。<persName>佛</persName>有无量德。应有无量名。擧一蔽诸。 <lb ed="X" n="0855a17"/><lb ed="R109" n="0046a17"/>今亦例立。性有无量德。应有无量名。擧七以蔽诸。 <lb ed="X" n="0855a18"/><lb ed="R109" n="0046a18"/>此之七名。本出楞严。彼明<persName>如来</persName>果位七名。温陵师 <lb ed="X" n="0855a19"/><lb ed="R109" n="0046b01"/>云。一法不立烦恼荡尽。曰空<persName>如来</persName>藏。不忘不变。曰 <lb ed="X" n="0855a20"/><lb ed="R109" n="0046b02"/>真如。離过绝非。曰<persName>佛</persName>性。分别一切。而无染著。曰庵 <lb ed="X" n="0855a21"/><lb ed="R109" n="0046b03"/>摩罗识。洞照万法。而无分别。曰大圆镜智。诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0855a22"/><lb ed="R109" n="0046b04"/>得。曰菩提。寂静常乐。曰涅槃。今引证众生心性者。 <lb ed="X" n="0855a23"/><lb ed="R109" n="0046b05"/>众生性具之德。含藏一切。而无积聚。故名空<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0855a24"/><lb ed="R109" n="0046b06"/>藏。性体性量。本来淸净。不妄不变。故名真如。性体 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0855b" n="0855b"/> <lb ed="X" n="0855b01"/><lb ed="R109" n="0046b07"/>性量。離过绝非。故名<persName>佛</persName>性。性体性量。如杲日昭昭。 <lb ed="X" n="0855b02"/><lb ed="R109" n="0046b08"/>分别一切。而无染著。故名庵摩罗识。性体性量。洞 <lb ed="X" n="0855b03"/><lb ed="R109" n="0046b09"/>照万法。而无分别。故名大圆镜智。性体性量。即圆 <lb ed="X" n="0855b04"/><lb ed="R109" n="0046b10"/>明大觉。故名菩提。性体性量。具常乐我净。故名涅 <lb ed="X" n="0855b05"/><lb ed="R109" n="0046b11"/>槃。以其具足三因。及五<persName>佛</persName>性故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0855b0514" cb:place="inline">△次融通名德。</p> <lb ed="X" n="0855b06"/><lb ed="R109" n="0046b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0855b0601">性体性量。名空<persName>如来</persName>藏。即性具十界。五阴国土。名空 <lb ed="X" n="0855b07"/><lb ed="R109" n="0046b13"/><persName>如来</persName>藏。性体性量。名真如<persName>佛</persName>性。即性具十界。五阴国 <lb ed="X" n="0855b08"/><lb ed="R109" n="0046b14"/>土。名真如<persName>佛</persName>性。乃至性体性量。名菩提涅槃。即性具 <lb ed="X" n="0855b09"/><lb ed="R109" n="0046b15"/>十界。五阴国土。名菩提涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0855b10"/><lb ed="R109" n="0046b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0855b1001">前明三德中。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0855b1001" n="0855b1001"/><anchor xml:id="beg0855b1001" n="0855b1001"/>已<anchor xml:id="end0855b1001"/>融通其理。即性具是性体性量。 <lb ed="X" n="0855b11"/><lb ed="R109" n="0046b17"/>今文复融通。名之与德。性体性量。名空<persName>如来</persName>藏。即 <lb ed="X" n="0855b12"/><lb ed="R109" n="0046b18"/>性具十界。五阴国土。名空<persName>如来</persName>藏等。然则唯心净 <lb ed="X" n="0855b13"/><lb ed="R109" n="0047a01"/>土。本性弥陀。生即无生。可不信诸。何也。盖十界依 <lb ed="X" n="0855b14"/><lb ed="R109" n="0047a02"/>正。既皆性具。即性体性量。而名之与德。性本融通。 <lb ed="X" n="0855b15"/><lb ed="R109" n="0047a03"/>是则众生在理。迷则俱迷。不唯迷于九界。即<persName>佛</persName>界 <lb ed="X" n="0855b16"/><lb ed="R109" n="0047a04"/>亦复成迷。诸<persName>佛</persName>究竟。悟则俱悟。不唯悟于<persName>佛</persName>界。即 <lb ed="X" n="0855b17"/><lb ed="R109" n="0047a05"/>九界亦复成悟。迷时即寂光金宝。而转为苦域泥 <lb ed="X" n="0855b18"/><lb ed="R109" n="0047a06"/>沙。悟时则同居泥沙。而转为寂光金宝。此犹约捨 <lb ed="X" n="0855b19"/><lb ed="R109" n="0047a07"/>秽究竟。取净穷源而说。若净秽平等。无捨无取。岂 <lb ed="X" n="0855b20"/><lb ed="R109" n="0047a08"/>不以究竟。苦域泥沙。以为寂光金宝。以至果成。十 <lb ed="X" n="0855b21"/><lb ed="R109" n="0047a09"/>皆究竟故也。以是而言。则理性苦域泥沙。即性体 <lb ed="X" n="0855b22"/><lb ed="R109" n="0047a10"/>性量。一一称性。離染周遍。岂不娑婆秽土。原遍西 <lb ed="X" n="0855b23"/><lb ed="R109" n="0047a11"/>方极乐果人。不離此土。生即无生。无生而生之義 <lb ed="X" n="0855b24"/><lb ed="R109" n="0047a12"/>成矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0855b2403" cb:place="inline">△次结成宗偈。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0855c" n="0855c"/> <lb ed="X" n="0855c01"/><lb ed="R109" n="0047a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0855c0101">故曰一真法性中。具足十法界。依正本融通。生<persName>佛</persName>非 <lb ed="X" n="0855c02"/><lb ed="R109" n="0047a14"/>殊致。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0855c03"/><lb ed="R109" n="0047a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0855c0301">结前引楞严。因果二性。立宗述偈。其義善成。是则 <lb ed="X" n="0855c04"/><lb ed="R109" n="0047a16"/>世人。一切疑惑。悉应于此。一真法界门中。一时顿 <lb ed="X" n="0855c05"/><lb ed="R109" n="0047a17"/>断。但世间之疑。有倒有正。若涉事寻常耳目见闻 <lb ed="X" n="0855c06"/><lb ed="R109" n="0047a18"/>者。则信其有。六合之外。不见不闻者。则疑其无。此 <lb ed="X" n="0855c07"/><lb ed="R109" n="0047b01"/>疑之正者也。又有远大之事。非见闻所及。反信其 <lb ed="X" n="0855c08"/><lb ed="R109" n="0047b02"/>有。近小之事。见闻所及。反疑其无。此疑之倒者也。 <lb ed="X" n="0855c09"/><lb ed="R109" n="0047b03"/>若众生心性之三德。性体性量。乃果地之所究竟。 <lb ed="X" n="0855c10"/><lb ed="R109" n="0047b04"/>非众生耳目所及者。反信其有。一言性具之德。现 <lb ed="X" n="0855c11"/><lb ed="R109" n="0047b05"/>前一念。本来具足。反疑其无。楞严所谓如我垂手。 <lb ed="X" n="0855c12"/><lb ed="R109" n="0047b06"/>等无有异。此等名为。迷中倍人是也。又有能信具 <lb ed="X" n="0855c13"/><lb ed="R109" n="0047b07"/><persName>佛</persName>界。不信具九界者。能信具四圣。不信具六凡者。 <lb ed="X" n="0855c14"/><lb ed="R109" n="0047b08"/>能信具三善道。不信具三恶道者。能信具十界正 <lb ed="X" n="0855c15"/><lb ed="R109" n="0047b09"/>报。不信具十界依报者。此等皆得。名为迷中倍人 <lb ed="X" n="0855c16"/><lb ed="R109" n="0047b10"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0855c1602" cb:place="inline">△次料简二初难初後俱堕。</p> <lb ed="X" n="0855c17"/><lb ed="R109" n="0047b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0855c1701">问曰。此一真法界。为初心是。为後心是。若初心是。应 <lb ed="X" n="0855c18"/><lb ed="R109" n="0047b12"/>无七名。若後心是。应无九界。初後俱堕。立義不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0855c19"/><lb ed="R109" n="0047b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0855c1901">此一真下。立二难本。若初心下。建立二难。初後俱 <lb ed="X" n="0855c20"/><lb ed="R109" n="0047b14"/>堕下。结成难势。初心者。理即位人也。後心者。究竟 <lb ed="X" n="0855c21"/><lb ed="R109" n="0047b15"/>位人也。初心应无七名者。以果难因。以显难隐也。 <lb ed="X" n="0855c22"/><lb ed="R109" n="0047b16"/>後心应无九界者。以因难果。以隐难显也。天台大 <lb ed="X" n="0855c23"/><lb ed="R109" n="0047b17"/>师云。事可比知。如孙刘相显。了然在目。理具难知。 <lb ed="X" n="0855c24"/><lb ed="R109" n="0047b18"/>如曹公相隐解衣方见。然此隐显。<persName>佛</persName>与众生。皆各 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0856a" n="0856a"/> <lb ed="X" n="0856a01"/><lb ed="R109" n="0048a01"/>有之。若诸<persName>佛</persName>果人。则<persName>佛</persName>界显。而九界隐。众生因人。 <lb ed="X" n="0856a02"/><lb ed="R109" n="0048a02"/>则<persName>佛</persName>界隐。而九界显。以之合喩。则曹公天子相隐。 <lb ed="X" n="0856a03"/><lb ed="R109" n="0048a03"/>而奸雄相显。先主帝王相显。而枭雄相隐。隐显似 <lb ed="X" n="0856a04"/><lb ed="R109" n="0048a04"/>殊。性具不异也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0856a0407" cb:place="inline">△次释初後俱善二。初释。次结。初 <lb ed="X" n="0856a05"/><lb ed="R109" n="0048a05"/>中二。初據难立義。</p> <lb ed="X" n="0856a06"/><lb ed="R109" n="0048a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856a0601">答曰。此正显初心是。以初心是故。方有後心是。以後 <lb ed="X" n="0856a07"/><lb ed="R109" n="0048a07"/>心是故。方显初心是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856a08"/><lb ed="R109" n="0048a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856a0801">此者指前立宗述偈。一真法界中。具足十法界等 <lb ed="X" n="0856a09"/><lb ed="R109" n="0048a09"/>也。正显初心是者。前所说具无量德。受无量名。皆 <lb ed="X" n="0856a10"/><lb ed="R109" n="0048a10"/>理即初心。当体即是。唯即是故。方有果地。究竟後 <lb ed="X" n="0856a11"/><lb ed="R109" n="0048a11"/>心即是。然非初不能显後。非後不能显初。下文明 <lb ed="X" n="0856a12"/><lb ed="R109" n="0048a12"/>之。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0856a1202" cb:place="inline">△次依義释难二。初立義。</p> <lb ed="X" n="0856a13"/><lb ed="R109" n="0048a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856a1301">云何以初心是。方有後心是。如果地依正融通。色心 <lb ed="X" n="0856a14"/><lb ed="R109" n="0048a14"/>不二。垂形九界。方便度生。悉由证此。因心所具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856a15"/><lb ed="R109" n="0048a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856a1501">果地六句。初二句。法报二身。寂光实报二土。法身 <lb ed="X" n="0856a16"/><lb ed="R109" n="0048a16"/>则以虚空为座。即身即土。即土即身。故曰依正融 <lb ed="X" n="0856a17"/><lb ed="R109" n="0048a17"/>通。报身即以实报为土。常住五阴而为色心。全法 <lb ed="X" n="0856a18"/><lb ed="R109" n="0048a18"/>性起。故云不二。良由本具。今得究显。次垂形二句。 <lb ed="X" n="0856a19"/><lb ed="R109" n="0048b01"/>从大体以起大用。苟非性具九法界者。至此果成。 <lb ed="X" n="0856a20"/><lb ed="R109" n="0048b02"/>何能繁兴大用哉。悉由下结成上義。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0856a2015" cb:place="inline">△次引证二。 <lb ed="X" n="0856a21"/><lb ed="R109" n="0048b03"/>初泛引。</p> <lb ed="X" n="0856a22"/><lb ed="R109" n="0048b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856a2201">故曰。诸<persName>佛</persName>果地融通。但证众生理本。故得称性施设。 <lb ed="X" n="0856a23"/><lb ed="R109" n="0048b05"/>无谋而应。若不然者。何异小乘外道。作意神通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856a24"/><lb ed="R109" n="0048b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856a2401">诸<persName>佛</persName>果地二句。证初二句大体。故得称性二句。证 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0856b" n="0856b"/> <lb ed="X" n="0856b01"/><lb ed="R109" n="0048b07"/>次二句大用。若不然下。擧劣况勝。小乘神通。作意 <lb ed="X" n="0856b02"/><lb ed="R109" n="0048b08"/>而有。外道神通。依物而成。只由无本可據故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0856b0219" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0856b03"/><lb ed="R109" n="0048b09"/>次的引。前泛引。亦是天台祖教。未明指人。故成泛 <lb ed="X" n="0856b04"/><lb ed="R109" n="0048b10"/>引。今则明指法智大师妙宗抄文。故名的引。</p> <lb ed="X" n="0856b05"/><lb ed="R109" n="0048b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856b0501">故法智大师云。六即之義。不专在<persName>佛</persName>。一切假实。三乘 <lb ed="X" n="0856b06"/><lb ed="R109" n="0048b12"/>人天。下至蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>。地狱色心。皆须六即。辨其初後。所谓 <lb ed="X" n="0856b07"/><lb ed="R109" n="0048b13"/>理蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>。名字乃至究竟蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>。以论十界。皆理性故。无 <lb ed="X" n="0856b08"/><lb ed="R109" n="0048b14"/>非法界。一不可改。故名字去。不唯显<persName>佛</persName>。九亦同彰。至 <lb ed="X" n="0856b09"/><lb ed="R109" n="0048b15"/>于果成。十皆究竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856b10"/><lb ed="R109" n="0048b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856b1001">文有二段。初泛明。既曰六即之義。不专在<persName>佛</persName>。是则 <lb ed="X" n="0856b11"/><lb ed="R109" n="0048b17"/>不唯理即。性具十界。分真究竟。亦约十界而判。一 <lb ed="X" n="0856b12"/><lb ed="R109" n="0048b18"/>切假实。总擧假名一千。五阴一千。国土一千。不专 <lb ed="X" n="0856b13"/><lb ed="R109" n="0049a01"/>在<persName>佛</persName>。即<persName>佛</persName>界。三乘。即声闻缘觉菩萨三法界。人天 <lb ed="X" n="0856b14"/><lb ed="R109" n="0049a02"/>下至。该修罗饿鬼四法界。蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>。畜牲法界之至微 <lb ed="X" n="0856b15"/><lb ed="R109" n="0049a03"/>者。幷地狱法界。共为十种。世间有情类尽。色心则 <lb ed="X" n="0856b16"/><lb ed="R109" n="0049a04"/>总擧依正。乃成五阴。单色无心。乃成国土。如是十 <lb ed="X" n="0856b17"/><lb ed="R109" n="0049a05"/>界三千。皆须六即。辨其初後。是则擧十界。依正二 <lb ed="X" n="0856b18"/><lb ed="R109" n="0049a06"/>报。凡是性具。一色一心。皆可以六即判之。所谓下 <lb ed="X" n="0856b19"/><lb ed="R109" n="0049a07"/>二的判。文中<anchor xml:id="nkr_note_add_0856b1901" n="0856b1901"/><anchor xml:id="beg0856b1901" n="0856b1901"/>但<anchor xml:id="end0856b1901"/>拈界及微者。如畜牲道中。顺足以 <lb ed="X" n="0856b20"/><lb ed="R109" n="0049a08"/>丸其粪。倒足以推其车者。皆可以六即判之。故曰 <lb ed="X" n="0856b21"/><lb ed="R109" n="0049a09"/>所谓理蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>云云。何以故。以论十界。皆理性故。无 <lb ed="X" n="0856b22"/><lb ed="R109" n="0049a10"/>非法界。一不可改。言性具十界。无不即性体性量。 <lb ed="X" n="0856b23"/><lb ed="R109" n="0049a11"/>淸净本然。周遍法界也。故名字去。结成六即之義。 <lb ed="X" n="0856b24"/><lb ed="R109" n="0049a12"/>不专在<persName>佛</persName>之意。此段文。总证初心是。方有後心是 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0856c" n="0856c"/> <lb ed="X" n="0856c01"/><lb ed="R109" n="0049a13"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0856c0102" cb:place="inline">△次释後心是。方显初心是。</p> <lb ed="X" n="0856c02"/><lb ed="R109" n="0049a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856c0201">云何後心是。方显初心是。正由後心果地。全证众生 <lb ed="X" n="0856c03"/><lb ed="R109" n="0049a15"/>理本。故果地七种名目。悉是众生性德美称。<anchor xml:id="nkr_note_add_0856c0301" n="0856c0301"/><anchor xml:id="beg0856c0301" n="0856c0301"/>但<anchor xml:id="end0856c0301"/>众生 <lb ed="X" n="0856c04"/><lb ed="R109" n="0049a16"/>在迷。性德不显。故无此称。剋论性德。岂可言无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856c05"/><lb ed="R109" n="0049a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856c0501">众生理具。诸<persName>佛</persName>果成。二二相成。方为圆道。盖後非 <lb ed="X" n="0856c06"/><lb ed="R109" n="0049a18"/>初不有。初非後不彰。今文释成後義。故曰正由後 <lb ed="X" n="0856c07"/><lb ed="R109" n="0049b01"/>心果地。全证众生理本。苟初心不具。七种美称。果 <lb ed="X" n="0856c08"/><lb ed="R109" n="0049b02"/>地云何得证。如是功德。但众生下。释疑可知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0856c0818" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0856c09"/><lb ed="R109" n="0049b03"/>结。</p> <lb ed="X" n="0856c10"/><lb ed="R109" n="0049b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856c1001">故初後俱善。立義成矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856c11"/><lb ed="R109" n="0049b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856c1101">夫疑为信障。亦是悟门。如前疑难苟蕴之在怀。岂 <lb ed="X" n="0856c12"/><lb ed="R109" n="0049b06"/>不为性具法门之信障。今陈疑决答。群疑冰泮。岂 <lb ed="X" n="0856c13"/><lb ed="R109" n="0049b07"/>不为生即无生之悟门。故凡造论。必设问答。以发 <lb ed="X" n="0856c14"/><lb ed="R109" n="0049b08"/>明之。庶疑无不决。信无不生。此立辨难。阐明奥旨。 <lb ed="X" n="0856c15"/><lb ed="R109" n="0049b09"/>力重千钧。学者疑深玩之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856c16"/><lb ed="R109" n="0049b10"/><p xml:id="pX61p0856c1601">△次一门明事造方融者。对前科而言。以由众生 <lb ed="X" n="0856c17"/><lb ed="R109" n="0049b11"/>理性本具。故今事造方融也。然论本意。明求生净 <lb ed="X" n="0856c18"/><lb ed="R109" n="0049b12"/>土。在于事造。而此事造。法体本融。乃生本无生。但 <lb ed="X" n="0856c19"/><lb ed="R109" n="0049b13"/>事造属末。理具属本。本非末不显。末非本不融。二 <lb ed="X" n="0856c20"/><lb ed="R109" n="0049b14"/>二相成。为论本意。故科之云。事造方融。文分为二。 <lb ed="X" n="0856c21"/><lb ed="R109" n="0049b15"/>初标。</p> <lb ed="X" n="0856c22"/><lb ed="R109" n="0049b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0856c2201">二身土缘起门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0856c23"/><lb ed="R109" n="0049b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0856c2301">缘者。因缘也。起者。生起也。因缘为能生。身土为所 <lb ed="X" n="0856c24"/><lb ed="R109" n="0049b18"/>生。中论所谓因缘所生法是也。以论为门。義如前 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0857a" n="0857a"/> <lb ed="X" n="0857a01"/><lb ed="R109" n="0050a01"/>释。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857a0102" cb:place="inline">△次释二。初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0857a02"/><lb ed="R109" n="0050a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857a0201">一真法界性。不变能随缘。三身及四土。悉由心变造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857a03"/><lb ed="R109" n="0050a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857a0301">一真法界性。言其体也。不变能随缘。言其能也。三 <lb ed="X" n="0857a04"/><lb ed="R109" n="0050a04"/>身及四土。言随缘所造之事也。悉由心变造者。会 <lb ed="X" n="0857a05"/><lb ed="R109" n="0050a05"/>事归理。会所归能也。变造之名。出花严楞伽二经。 <lb ed="X" n="0857a06"/><lb ed="R109" n="0050a06"/><name role="" type="person">四明尊者</name>云。造通四教。变唯属圆。義兼于别。分但 <lb ed="X" n="0857a07"/><lb ed="R109" n="0050a07"/>不<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a0701" n="0857a0701"/><anchor xml:id="beg0857a0701" n="0857a0701"/>但<anchor xml:id="end0857a0701"/>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a0702" n="0857a0702"/><anchor xml:id="beg0857a0702" n="0857a0702"/>但<anchor xml:id="end0857a0702"/>中<persName>佛</persName>性。如纯善人。不能作恶。为恶人逼。强 <lb ed="X" n="0857a08"/><lb ed="R109" n="0050a08"/>作诸恶。性变为恶。不但中。如君子不器。善恶皆能。 <lb ed="X" n="0857a09"/><lb ed="R109" n="0050a09"/>虽同恶人。作诸恶事。其性不变。今文既云。不变能 <lb ed="X" n="0857a10"/><lb ed="R109" n="0050a10"/>随缘。正以圆中。而为<persName>佛</persName>性。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857a1011" cb:place="inline">△次依宗释義二。初通 <lb ed="X" n="0857a11"/><lb ed="R109" n="0050a11"/>明诸法。二的明此宗。初中二。初明不变随缘。二明 <lb ed="X" n="0857a12"/><lb ed="R109" n="0050a12"/>随缘不变。初又三。初释第一句以立根本。</p> <lb ed="X" n="0857a13"/><lb ed="R109" n="0050a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857a1301">论曰。一真法界性。即前文所明性体性量性具也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857a14"/><lb ed="R109" n="0050a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857a1401">一真法界。性体性量性具。本也。性也。理也。体也。所 <lb ed="X" n="0857a15"/><lb ed="R109" n="0050a15"/>造三身四土。末也。相也。事也。用也。体微用不彰。用 <lb ed="X" n="0857a16"/><lb ed="R109" n="0050a16"/>微体不立。论欲明身土之用。苟不先指一性理体。 <lb ed="X" n="0857a17"/><lb ed="R109" n="0050a17"/>以为根本。则用无所立。義无所归。故先释第一句。 <lb ed="X" n="0857a18"/><lb ed="R109" n="0050a18"/>以为根本。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857a1805" cb:place="inline">△次释第二句显前功德三。初法。</p> <lb ed="X" n="0857a19"/><lb ed="R109" n="0050b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857a1901">教中说。真如不变随缘。随缘不变者。正由性体性量 <lb ed="X" n="0857a20"/><lb ed="R109" n="0050b02"/>即性具故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857a21"/><lb ed="R109" n="0050b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857a2101">教中者。泛擧经论也。若欲的指。起信论虽彰其名。 <lb ed="X" n="0857a22"/><lb ed="R109" n="0050b04"/>不若楞严经。盛阐其義。如七大莫不淸净本然。周 <lb ed="X" n="0857a23"/><lb ed="R109" n="0050b05"/>遍法界。此言不变也。而一一皆云。随众生心应所 <lb ed="X" n="0857a24"/><lb ed="R109" n="0050b06"/>知量。循业发现。此言随缘也。既言淸净本然而随 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0857b" n="0857b"/> <lb ed="X" n="0857b01"/><lb ed="R109" n="0050b07"/>缘。岂非能随其缘而不变。正由性体性量即性具。 <lb ed="X" n="0857b02"/><lb ed="R109" n="0050b08"/>亦唯此文。涣彰其義。如曰性色真空。性空真色等 <lb ed="X" n="0857b03"/><lb ed="R109" n="0050b09"/>非性具乎。又曰一一淸净本然。非性体乎。又曰周 <lb ed="X" n="0857b04"/><lb ed="R109" n="0050b10"/>遍法界。非性量乎。前文<anchor xml:id="nkr_note_add_0857b0401" n="0857b0401"/><anchor xml:id="beg0857b0401" n="0857b0401"/>已<anchor xml:id="end0857b0401"/>明。今不繁释。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857b0417" cb:place="inline">△次譬。</p> <lb ed="X" n="0857b05"/><lb ed="R109" n="0050b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857b0501">如君子不器。善恶皆能。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857b06"/><lb ed="R109" n="0050b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857b0601">君子不器。语出论语。朱子曰。器者。各适其用。而不 <lb ed="X" n="0857b07"/><lb ed="R109" n="0050b13"/>能相通。成德之士。体无不具。故用无不周。非特为 <lb ed="X" n="0857b08"/><lb ed="R109" n="0050b14"/>一才一艺而<anchor xml:id="nkr_note_add_0857b0801" n="0857b0801"/><anchor xml:id="beg0857b0801" n="0857b0801"/>已<anchor xml:id="end0857b0801"/>。论引以譬一真法性之中。体无不 <lb ed="X" n="0857b09"/><lb ed="R109" n="0050b15"/>具。故能随净缘。能造<persName>佛</persName>界之善。随染缘。能造九界 <lb ed="X" n="0857b10"/><lb ed="R109" n="0050b16"/>之恶也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857b1004" cb:place="inline">△三证二。初引经。</p> <lb ed="X" n="0857b11"/><lb ed="R109" n="0050b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857b1101">故晋译花严经云。能随染净缘。具造十法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857b12"/><lb ed="R109" n="0050b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857b1201">花严有二译。一晋译。二唐译。天台大师生于梁代。 <lb ed="X" n="0857b13"/><lb ed="R109" n="0051a01"/>而说法于陈隋。故凡引证。皆是晋译。今仍大师所 <lb ed="X" n="0857b14"/><lb ed="R109" n="0051a02"/>用。故引晋译。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857b1406" cb:place="inline">△次释義二。初释随缘变造。</p> <lb ed="X" n="0857b15"/><lb ed="R109" n="0051a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857b1501">谓真如性中所具九法界。能随染缘。造事中九法界。 <lb ed="X" n="0857b16"/><lb ed="R109" n="0051a04"/>真如性中所具<persName>佛</persName>法界。能随净缘。造事中<persName>佛</persName>法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857b17"/><lb ed="R109" n="0051a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857b1701">夫性有善恶。缘有染净。性具<persName>佛</persName>界为善。全性起三 <lb ed="X" n="0857b18"/><lb ed="R109" n="0051a06"/>观之修为净。性具九界为恶。全性起三惑之修为 <lb ed="X" n="0857b19"/><lb ed="R109" n="0051a07"/>染。缘虽染净不同。能从善恶而起。善恶之性。在真 <lb ed="X" n="0857b20"/><lb ed="R109" n="0051a08"/>如中。其体融通。皆不分而分。分而不分者也。或问 <lb ed="X" n="0857b21"/><lb ed="R109" n="0051a09"/>九界之中。六凡见思。可云为染。三乘本修空观。菩 <lb ed="X" n="0857b22"/><lb ed="R109" n="0051a10"/>萨本修假中二观。云何亦判为染。答曰。二乘修空。 <lb ed="X" n="0857b23"/><lb ed="R109" n="0051a11"/>虽异六凡。其所修者。正顺尘沙。菩萨假中。虽异二 <lb ed="X" n="0857b24"/><lb ed="R109" n="0051a12"/>乘。其所修者。正顺无明。是以九界槪判惑染。以其 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0857c" n="0857c"/> <lb ed="X" n="0857c01"/><lb ed="R109" n="0051a13"/>不知修从性起。逆三德性故也。唯圆顿教。初心即 <lb ed="X" n="0857c02"/><lb ed="R109" n="0051a14"/>知全三惑染是三德性。能全性起修。是故若空若 <lb ed="X" n="0857c03"/><lb ed="R109" n="0051a15"/>假若中。皆称为顺为净也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857c0311" cb:place="inline">△次释能生所以二。初 <lb ed="X" n="0857c04"/><lb ed="R109" n="0051a16"/>释。</p> <lb ed="X" n="0857c05"/><lb ed="R109" n="0051a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857c0501">所以能者。正由性具。性若不具。何所称能。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857c06"/><lb ed="R109" n="0051a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857c0601">圆顿教人。妙解妙行。及所重者。花严能之一字。非 <lb ed="X" n="0857c07"/><lb ed="R109" n="0051b01"/>唯随净缘。造修善谓之为能。即随染缘造修恶。亦 <lb ed="X" n="0857c08"/><lb ed="R109" n="0051b02"/>谓之能。染净虽复差殊。能性无二无别。既无二别。 <lb ed="X" n="0857c09"/><lb ed="R109" n="0051b03"/>是则本无染净之分。今只就众生迷情。谓之为染。 <lb ed="X" n="0857c10"/><lb ed="R109" n="0051b04"/>诸<persName>佛</persName>悟理。谓之为净尔。然而归功有在。正由性具。 <lb ed="X" n="0857c11"/><lb ed="R109" n="0051b05"/>性若不具。何所称能。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857c1109" cb:place="inline">△次证。</p> <lb ed="X" n="0857c12"/><lb ed="R109" n="0051b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857c1201">天台家言。幷由理具。方有事用。此之谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857c13"/><lb ed="R109" n="0051b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857c1301">天台家言者。荆溪大师十不二门中文也。引证华 <lb ed="X" n="0857c14"/><lb ed="R109" n="0051b08"/>严能随之文。有三義。曰理具。曰事造。曰二缘。今文 <lb ed="X" n="0857c15"/><lb ed="R109" n="0051b09"/>但证二。意<anchor xml:id="nkr_note_add_0857c1501" n="0857c1501"/><anchor xml:id="beg0857c1501" n="0857c1501"/>已<anchor xml:id="end0857c1501"/>含三。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857c1509" cb:place="inline">△三释三四句结成所由。</p> <lb ed="X" n="0857c16"/><lb ed="R109" n="0051b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857c1601">是知事中十法界。三身四土。悉由真如随缘变造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0857c17"/><lb ed="R109" n="0051b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0857c1701">事中十法界。总约生<persName>佛</persName>依正而言。三身。则别约<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0857c18"/><lb ed="R109" n="0051b12"/>界而言。乃略土而存身。四土。则通约十法界而言。 <lb ed="X" n="0857c19"/><lb ed="R109" n="0051b13"/>乃略身而存土。盖三身则唯<persName>佛</persName>有之。菩萨虽具。终 <lb ed="X" n="0857c20"/><lb ed="R109" n="0051b14"/>未究竟。四土则<persName>佛</persName>界具有。菩萨有三。二乘有二。六 <lb ed="X" n="0857c21"/><lb ed="R109" n="0051b15"/>凡唯一。即同居土也。如是十界。身之与土。悉由真 <lb ed="X" n="0857c22"/><lb ed="R109" n="0051b16"/>如一性。理具三千。随染净缘。变造三千。初明不变 <lb ed="X" n="0857c23"/><lb ed="R109" n="0051b17"/>随缘竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0857c2304" cb:place="inline">△次明随缘不变二。初释。</p> <lb ed="X" n="0857c24"/><lb ed="R109" n="0051b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0857c2401">既曰真如不变随缘。随缘不变。则事中染净身土当 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0858a" n="0858a"/> <lb ed="X" n="0858a01"/><lb ed="R109" n="0052a01"/>体即真。无一丝毫。可加损于其间者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858a02"/><lb ed="R109" n="0052a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858a0201">若别教<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0201" n="0858a0201"/><anchor xml:id="beg0858a0201" n="0858a0201"/>但<anchor xml:id="end0858a0201"/>中之理。既变而方随缘。安得随缘而能 <lb ed="X" n="0858a03"/><lb ed="R109" n="0052a03"/>不变。此如淳善人。本不能恶。为恶人逼而强作诸 <lb ed="X" n="0858a04"/><lb ed="R109" n="0052a04"/>恶。故说此善人。今不淳矣。今圆教圆中。性具诸法。 <lb ed="X" n="0858a05"/><lb ed="R109" n="0052a05"/>乃真如既不变而随缘。岂不虽随缘而不变。唯其 <lb ed="X" n="0858a06"/><lb ed="R109" n="0052a06"/>不变。故事中不唯淸净身土。当体即真。即染汚身 <lb ed="X" n="0858a07"/><lb ed="R109" n="0052a07"/>土。亦当体即真。是则于净身土。无一毫而加于性。 <lb ed="X" n="0858a08"/><lb ed="R109" n="0052a08"/>于染身土。无一毫而损其真。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0858a0812" cb:place="inline">△次证。</p> <lb ed="X" n="0858a09"/><lb ed="R109" n="0052a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858a0901">楞严经云。见与见缘。幷所想相。如虚空花。本无所有。 <lb ed="X" n="0858a10"/><lb ed="R109" n="0052a10"/>此见及缘。原是菩提妙净明体是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858a11"/><lb ed="R109" n="0052a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858a1101">不变随缘之義。有理实。有情虚。九法界众生。迷理 <lb ed="X" n="0858a12"/><lb ed="R109" n="0052a12"/>实以为情虚。故随缘变造九界依之与正。<persName>佛</persName>法界 <lb ed="X" n="0858a13"/><lb ed="R109" n="0052a13"/>人。达情虚而为理实。故随缘变造<persName>佛</persName>法界依之与 <lb ed="X" n="0858a14"/><lb ed="R109" n="0052a14"/>正。如见与见缘。幷所想相。以情虚故。本无所有。而 <lb ed="X" n="0858a15"/><lb ed="R109" n="0052a15"/>众生迷之以为实有。唯十方诸<persName>佛</persName>。与大菩萨。于其 <lb ed="X" n="0858a16"/><lb ed="R109" n="0052a16"/>自住三摩地中。达情本虚。故如虚空花。本无所有。 <lb ed="X" n="0858a17"/><lb ed="R109" n="0052a17"/>情虚既去。而理实自现。故此见及缘。原是菩提妙 <lb ed="X" n="0858a18"/><lb ed="R109" n="0052a18"/>净明体。云何于中。有是非是。以此文而印证此理。 <lb ed="X" n="0858a19"/><lb ed="R109" n="0052b01"/>最为允当。初通明诸法竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0858a1911" cb:place="inline">△次的明此宗二。初发 <lb ed="X" n="0858a20"/><lb ed="R109" n="0052b02"/>明宗義。二结归显旨。初又二。初明不变随缘。</p> <lb ed="X" n="0858a21"/><lb ed="R109" n="0052b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858a2101">若然。则娑婆极乐。此世众生。当生九品。弥陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a2101" n="0858a2101"/><anchor xml:id="beg0858a2101" n="0858a2101"/>已<anchor xml:id="end0858a2101"/>成吾 <lb ed="X" n="0858a22"/><lb ed="R109" n="0052b04"/>心当果。悉由心性之所变造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858a23"/><lb ed="R109" n="0052b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858a2301">不变随缘。随缘不变之義既成。今乃会而归之。以 <lb ed="X" n="0858a24"/><lb ed="R109" n="0052b06"/>明今宗求生极乐之事。莫非不变而随缘。文中先 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0858b" n="0858b"/> <lb ed="X" n="0858b01"/><lb ed="R109" n="0052b07"/>擧随缘之事。约土则有此彼之殊。故曰娑婆极乐。 <lb ed="X" n="0858b02"/><lb ed="R109" n="0052b08"/>约因则有现未之异。故曰此世众生。当生九品。约 <lb ed="X" n="0858b03"/><lb ed="R109" n="0052b09"/>果则有<anchor xml:id="nkr_note_add_0858b0301" n="0858b0301"/><anchor xml:id="beg0858b0301" n="0858b0301"/>己<anchor xml:id="end0858b0301"/>他之别故曰弥陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0858b0302" n="0858b0302"/><anchor xml:id="beg0858b0302" n="0858b0302"/>已<anchor xml:id="end0858b0302"/>成。吾心当果。然後 <lb ed="X" n="0858b04"/><lb ed="R109" n="0052b10"/>略点不变之旨。故曰悉由心性之所变造。要知随 <lb ed="X" n="0858b05"/><lb ed="R109" n="0052b11"/>缘之事。悉由真如变造而<anchor xml:id="nkr_note_add_0858b0501" n="0858b0501"/><anchor xml:id="beg0858b0501" n="0858b0501"/>已<anchor xml:id="end0858b0501"/>。立此以为根本。可以 <lb ed="X" n="0858b06"/><lb ed="R109" n="0052b12"/>发明随缘不变之義。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0858b0609" cb:place="inline">△次明随缘之变。</p> <lb ed="X" n="0858b07"/><lb ed="R109" n="0052b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858b0701">心具而造。岂分能所。即心是<persName>佛</persName>。即<persName>佛</persName>是心。即心是土。 <lb ed="X" n="0858b08"/><lb ed="R109" n="0052b14"/>即土是心。即心是果。即果是心。能造因缘。及所造法。 <lb ed="X" n="0858b09"/><lb ed="R109" n="0052b15"/>当处皆是心性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858b10"/><lb ed="R109" n="0052b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858b1001">心具而造。岂分能所二句立根本。泯能所忘待对 <lb ed="X" n="0858b11"/><lb ed="R109" n="0052b17"/>也。盖约事。虽有彼此现未<anchor xml:id="nkr_note_add_0858b1101" n="0858b1101"/><anchor xml:id="beg0858b1101" n="0858b1101"/>己<anchor xml:id="end0858b1101"/>他之殊。约理实无身 <lb ed="X" n="0858b12"/><lb ed="R109" n="0052b18"/>土因果生<persName>佛</persName>之异。是则即心是<persName>佛</persName>二句。泯因果也。 <lb ed="X" n="0858b13"/><lb ed="R109" n="0053a01"/>次二句。泯彼此也。次二句。泯现未也。皆以心性泯 <lb ed="X" n="0858b14"/><lb ed="R109" n="0053a02"/>之俾因果混为一致。彼此融为一体。现未会为一 <lb ed="X" n="0858b15"/><lb ed="R109" n="0053a03"/>家。何以故。能造因缘。及所造法。当处皆是心性故 <lb ed="X" n="0858b16"/><lb ed="R109" n="0053a04"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0858b1602" cb:place="inline">△次结归显旨。</p> <lb ed="X" n="0858b17"/><lb ed="R109" n="0053a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858b1701">故明此宗而求生乐土者。乃生与无生。两冥之至道 <lb ed="X" n="0858b18"/><lb ed="R109" n="0053a06"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858b19"/><lb ed="R109" n="0053a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858b1901">明此宗者。悟随缘不变无生之理也。求生乐土者。 <lb ed="X" n="0858b20"/><lb ed="R109" n="0053a08"/>炽燃求生。净土不变随缘之事也。不变随缘。不妨 <lb ed="X" n="0858b21"/><lb ed="R109" n="0053a09"/>无生而生。随缘不变。不妨生而无生。生而无生。则 <lb ed="X" n="0858b22"/><lb ed="R109" n="0053a10"/>冥其生。无生而生。则冥无生。合而言之。岂非生与 <lb ed="X" n="0858b23"/><lb ed="R109" n="0053a11"/>无生两冥之至道乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858b24"/><lb ed="R109" n="0053a12"/><p xml:id="pX61p0858b2401">△次八门明枝流妙即二。初二门明所生身土。次 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0858c" n="0858c"/> <lb ed="X" n="0858c01"/><lb ed="R109" n="0053a13"/>六门。明能生因果。初二明所生身土二。初一门。约 <lb ed="X" n="0858c02"/><lb ed="R109" n="0053a14"/>依报论妙二。初标。</p> <lb ed="X" n="0858c03"/><lb ed="R109" n="0053a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858c0301">三心土相即门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858c04"/><lb ed="R109" n="0053a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858c0401">此门以心土远近为離。以性无远近为即。心即是 <lb ed="X" n="0858c05"/><lb ed="R109" n="0053a17"/>性。土不外心。乃会心土为一致。融心性为一体。以 <lb ed="X" n="0858c06"/><lb ed="R109" n="0053a18"/>了乎生即无生。无生而生也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0858c0612" cb:place="inline">△次释二。初述偈立 <lb ed="X" n="0858c07"/><lb ed="R109" n="0053b01"/>宗。</p> <lb ed="X" n="0858c08"/><lb ed="R109" n="0053b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858c0801">西方安乐土。去此十万亿。与我介尔心。初无彼此异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858c09"/><lb ed="R109" n="0053b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858c0901">初二句。言其远也。次二句。言其近也。两者合而言 <lb ed="X" n="0858c10"/><lb ed="R109" n="0053b04"/>之。盖是示其即远而近。即近而远。以明其非远非 <lb ed="X" n="0858c11"/><lb ed="R109" n="0053b05"/>近。论功行。一生可也。经年可也。七日可也。十念可 <lb ed="X" n="0858c12"/><lb ed="R109" n="0053b06"/>也。一念可也。论往生。则壮士屈伸臂顷可到也。诸 <lb ed="X" n="0858c13"/><lb ed="R109" n="0053b07"/><persName>佛</persName>弹指声中可到也。以其非远非近。忘能忘所故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858c14"/><lb ed="R109" n="0053b08"/><p xml:id="pX61p0858c1401">△次依宗释義二。初释初二句明远三。初引经。</p> <lb ed="X" n="0858c15"/><lb ed="R109" n="0053b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0858c1501">论曰。<persName>佛</persName>说阿弥陀经云。从是西方过十万亿<persName>佛</persName>土。有 <lb ed="X" n="0858c16"/><lb ed="R109" n="0053b10"/>世界名曰极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0858c17"/><lb ed="R109" n="0053b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0858c1701">经云从是者。自<name role="" type="person">娑婆世界</name>中<name role="" type="person">南阎浮提</name><name role="" type="person">舍卫国</name>祇 <lb ed="X" n="0858c18"/><lb ed="R109" n="0053b12"/>树<name role="" type="person">给孤独园</name>之西而去。如是尽一娑婆。百亿日月。 <lb ed="X" n="0858c19"/><lb ed="R109" n="0053b13"/>百亿须弥。百亿四大部洲。谓之一世界。世谓迁流。 <lb ed="X" n="0858c20"/><lb ed="R109" n="0053b14"/>有日月岁时。三世变易。界谓方位。有东西南北十 <lb ed="X" n="0858c21"/><lb ed="R109" n="0053b15"/>方疆界。从此西去。凡过十万亿三千大千世界。方 <lb ed="X" n="0858c22"/><lb ed="R109" n="0053b16"/>有世界。名曰极乐。言彼国土。无寒暑推迁。直登不 <lb ed="X" n="0858c23"/><lb ed="R109" n="0053b17"/>退。则无生死苦矣。无五欲尘劳。心得自在。则无烦 <lb ed="X" n="0858c24"/><lb ed="R109" n="0053b18"/>恼苦矣。耳闻目见。根根尘尘无非妙法。唯是念<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0859a" n="0859a"/> <lb ed="X" n="0859a01"/><lb ed="R109" n="0054a01"/>念法念僧。则无业繫苦矣。众生生者。皆正定聚。得 <lb ed="X" n="0859a02"/><lb ed="R109" n="0054a02"/>不退转。诸世界中乐之至者。故名极乐。种种乐事。 <lb ed="X" n="0859a03"/><lb ed="R109" n="0054a03"/>不能枚引。具如大弥陀经十六观等经中说。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859a0318" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0859a04"/><lb ed="R109" n="0054a04"/>释数。</p> <lb ed="X" n="0859a05"/><lb ed="R109" n="0054a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859a0501">百亿日月。百亿须弥。百亿大海。百亿<name role="" type="person">铁围山</name>。名一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0859a06"/><lb ed="R109" n="0054a06"/>土。十千为万。十万为亿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859a07"/><lb ed="R109" n="0054a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859a0701">百亿日月者。俱舍颂云。四大洲日月。苏迷卢欲天。 <lb ed="X" n="0859a08"/><lb ed="R109" n="0054a08"/>梵世各一千。名一小千界。此小千千倍。说名一中 <lb ed="X" n="0859a09"/><lb ed="R109" n="0054a09"/>千。此千倍大千。皆同一成壞。以此百亿日月等。为 <lb ed="X" n="0859a10"/><lb ed="R109" n="0054a10"/>一<persName>佛</persName>土。如是从此。凡过十万亿。三千大千世界。方 <lb ed="X" n="0859a11"/><lb ed="R109" n="0054a11"/>名为<name role="" type="person">极乐世界</name>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859a1107" cb:place="inline">△三结成。</p> <lb ed="X" n="0859a12"/><lb ed="R109" n="0054a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859a1201">一<persName>佛</persName>国土。<anchor xml:id="nkr_note_add_0859a1201" n="0859a1201"/><anchor xml:id="beg0859a1201" n="0859a1201"/>已<anchor xml:id="end0859a1201"/>自廣大。况亿<persName>佛</persName>国土乎。况十万亿乎。是 <lb ed="X" n="0859a13"/><lb ed="R109" n="0054a13"/>则<name role="" type="person">极乐国</name>土去此甚远。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859a14"/><lb ed="R109" n="0054a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859a1401">先以一<persName>佛</persName>国土。况亿<persName>佛</persName>国土。次以亿<persName>佛</persName>国土。况十 <lb ed="X" n="0859a15"/><lb ed="R109" n="0054a15"/>万亿<persName>佛</persName>土。以此而言。<name role="" type="person">极乐世界</name>。去此娑婆。岂不甚 <lb ed="X" n="0859a16"/><lb ed="R109" n="0054a16"/>远。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859a1602" cb:place="inline">△次释後二句不远二。初正释。次料简。初又三。 <lb ed="X" n="0859a17"/><lb ed="R109" n="0054a17"/>初明不远之由。</p> <lb ed="X" n="0859a18"/><lb ed="R109" n="0054a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859a1801">博地凡夫。念<persName>佛</persName>求生弹指即到者。正由生吾心所具 <lb ed="X" n="0859a19"/><lb ed="R109" n="0054b01"/>之<persName>佛</persName>土也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859a20"/><lb ed="R109" n="0054b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859a2001">博。大也。凡。众也。夫者。人也。古者人长一丈。称为丈 <lb ed="X" n="0859a21"/><lb ed="R109" n="0054b03"/>夫。诗甫田註疏。夫者辅相之德。而可倚仗谓之丈 <lb ed="X" n="0859a22"/><lb ed="R109" n="0054b04"/>夫。今通指大地或悠悠凡夫。或四教未破惑位外 <lb ed="X" n="0859a23"/><lb ed="R109" n="0054b05"/>凡之人。既无道力可凭。又无神足可恃。然<anchor xml:id="nkr_note_add_0859a2301" n="0859a2301"/><anchor xml:id="beg0859a2301" n="0859a2301"/>但<anchor xml:id="end0859a2301"/>一心 <lb ed="X" n="0859a24"/><lb ed="R109" n="0054b06"/>念<persName>佛</persName>。或暂或久。求生极乐。而临命终时。弹指即到 <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0859b" n="0859b"/> <lb ed="X" n="0859b01"/><lb ed="R109" n="0054b07"/>者。正由人心性中。本具极乐<persName>佛</persName>界之依报。即性体 <lb ed="X" n="0859b02"/><lb ed="R109" n="0054b08"/>而淸净本然。即性量而周遍法界。以极乐在吾心 <lb ed="X" n="0859b03"/><lb ed="R109" n="0054b09"/>内。近近之一隅。岂足以为远哉。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859b0313" cb:place="inline">△次明心之相状。</p> <lb ed="X" n="0859b04"/><lb ed="R109" n="0054b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859b0401">言介尔心者。即凡夫念<persName>佛</persName>之心也。刹那之心至微至 <lb ed="X" n="0859b05"/><lb ed="R109" n="0054b11"/>劣故称介尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859b06"/><lb ed="R109" n="0054b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859b0601">介尔者。即刹那初起至促之念。毘昙云。百二十刹 <lb ed="X" n="0859b07"/><lb ed="R109" n="0054b13"/>那为一怛刹那。此名一瞬。六十瞬为一息。仁王云 <lb ed="X" n="0859b08"/><lb ed="R109" n="0054b14"/>一刹那有九十生灭。是则介尔者。至促至速。至微 <lb ed="X" n="0859b09"/><lb ed="R109" n="0054b15"/>至劣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859b0903" cb:place="inline">△三明心土相即。</p> <lb ed="X" n="0859b10"/><lb ed="R109" n="0054b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859b1001">谓十万亿远之<persName>佛</persName>土。居于凡夫介尔之心。即心是土。 <lb ed="X" n="0859b11"/><lb ed="R109" n="0054b17"/>即土是心。故曰初无彼此异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859b12"/><lb ed="R109" n="0054b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859b1201">十万亿土。言其远也。大也。介尔妄心。言其近也。小 <lb ed="X" n="0859b13"/><lb ed="R109" n="0055a01"/>也。即心是土。则小者近者之心。而即是极远极大 <lb ed="X" n="0859b14"/><lb ed="R109" n="0055a02"/>之<persName>佛</persName>土。即土是心。则大者远者之<persName>佛</persName>土。即是最促 <lb ed="X" n="0859b15"/><lb ed="R109" n="0055a03"/>最劣之妄心。有何彼此异哉。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859b1512" cb:place="inline">△次料简二。初以小 <lb ed="X" n="0859b16"/><lb ed="R109" n="0055a04"/>不包远。</p> <lb ed="X" n="0859b17"/><lb ed="R109" n="0055a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859b1701">问曰。介尔之心居于方寸。云何能包许远<persName>佛</persName>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859b18"/><lb ed="R109" n="0055a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859b1801">此以凡夫性相不融。真妄未会之疑情。而难于性 <lb ed="X" n="0859b19"/><lb ed="R109" n="0055a07"/>相不二。真妄无差之妙论。如此之疑非独初心未 <lb ed="X" n="0859b20"/><lb ed="R109" n="0055a08"/>入<persName>佛</persName>教者有之。即久在释门。拘于一墟束于一教。 <lb ed="X" n="0859b21"/><lb ed="R109" n="0055a09"/>作人天师者。亦复有之。苟不精于天台之教。尟不 <lb ed="X" n="0859b22"/><lb ed="R109" n="0055a10"/>生乎疑谤者也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859b2207" cb:place="inline">△次依真妄不二释三。初法二。初 <lb ed="X" n="0859b23"/><lb ed="R109" n="0055a11"/>略明。</p> <lb ed="X" n="0859b24"/><lb ed="R109" n="0055a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859b2401">答曰。介尔之心。昧者谓小。达人大观。真妄无二。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0859c" n="0859c"/> <lb ed="X" n="0859c01"/><lb ed="R109" n="0055a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859c0101">迷者。昧性而执相。故以念为小为近。极乐为大为 <lb ed="X" n="0859c02"/><lb ed="R109" n="0055a14"/>远。悟者。即相而观性。不以念为小为近。亦不以土 <lb ed="X" n="0859c03"/><lb ed="R109" n="0055a15"/>为大为远。达其本如。故真妄无二。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859c0314" cb:place="inline">△次释成。</p> <lb ed="X" n="0859c04"/><lb ed="R109" n="0055a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859c0401">盖此妄心。全性而起。性既无边。心亦无际。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c05"/><lb ed="R109" n="0055a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859c0501">所以真妄无二者。何也。盖此妄心。乃全性而起。能 <lb ed="X" n="0859c06"/><lb ed="R109" n="0055a18"/>起之性。既自无边。所起之念。岂有涯际。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859c0616" cb:place="inline">△次譬。</p> <lb ed="X" n="0859c07"/><lb ed="R109" n="0055b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859c0701">性如大海。心似浮沤。全海为沤。沤还迊海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c08"/><lb ed="R109" n="0055b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859c0801">楞严经两处出海沤喩。第二卷云。譬如澄淸。百千 <lb ed="X" n="0859c09"/><lb ed="R109" n="0055b03"/>大海弃之。唯认一浮沤体。目为全潮。穷尽瀛渤。乃 <lb ed="X" n="0859c10"/><lb ed="R109" n="0055b04"/>喩众生认妄为真。非此中喩意也。第六卷空生大 <lb ed="X" n="0859c11"/><lb ed="R109" n="0055b05"/>觉中。如海一沤发。乃喩真觉大空。世界三者。辗转 <lb ed="X" n="0859c12"/><lb ed="R109" n="0055b06"/>相比。小之又小。亦非此中喩意也。今初二句。且以 <lb ed="X" n="0859c13"/><lb ed="R109" n="0055b07"/>海大沤小。以喩性大念小。次二句方融通之。全海 <lb ed="X" n="0859c14"/><lb ed="R109" n="0055b08"/>为沤。喩全性为念。沤还迊海。喩全念是性。性既无 <lb ed="X" n="0859c15"/><lb ed="R109" n="0055b09"/>边。念岂有际乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859c1507" cb:place="inline">△三合二。初正合。</p> <lb ed="X" n="0859c16"/><lb ed="R109" n="0055b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859c1601">盖真如不变随缘。随缘不变。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c17"/><lb ed="R109" n="0055b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859c1701">不变随缘。乃全性以为念。喩全海为沤。随缘不变。 <lb ed="X" n="0859c18"/><lb ed="R109" n="0055b12"/>乃全念而是性。喩全沤迊海。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0859c1812" cb:place="inline">△次结责。</p> <lb ed="X" n="0859c19"/><lb ed="R109" n="0055b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0859c1901">既曰随缘不变。岂可以真妄而局大小哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c20"/><lb ed="R109" n="0055b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0859c2001">前文虽用从本起末。会末即本而正意在第二句。 <lb ed="X" n="0859c21"/><lb ed="R109" n="0055b15"/>故今结责但用随缘不变。盖设若随缘而体变。则 <lb ed="X" n="0859c22"/><lb ed="R109" n="0055b16"/>可以真妄而局大小。既不如是。则心土相即之宗 <lb ed="X" n="0859c23"/><lb ed="R109" n="0055b17"/>成矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c24"/><lb ed="R109" n="0055b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>净土生无生论亲闻记卷上</cb:jhead></cb:juan></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0860a" n="0860a"/> <lb ed="X" n="0860a01"/><lb ed="R109" n="0056a01"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">释義</cb:mulu><head>释義</head> <lb ed="X" n="0860a02"/><lb ed="R109" n="0056a02"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="2">序</cb:mulu><head>序</head> <lb ed="X" n="0860a03"/><lb ed="R109" n="0056a03"/><cb:div type="note"><entry><form>问桥</form><cb:def><p xml:id="pX61p0860a0303" cb:place="inline"><persName>佛</persName>祖建立种种法门。以济渡人。犹如桥樑。众 <lb ed="X" n="0860a04"/><lb ed="R109" n="0056a04"/>生但当依之而修。不当于能诠言教上而计其辞 <lb ed="X" n="0860a05"/><lb ed="R109" n="0056a05"/>之巧拙也。犹如行路逢桥。不履而行。徒问何为。但 <lb ed="X" n="0860a06"/><lb ed="R109" n="0056a06"/>欲究其桥之来历。未免羁留道路。不能前进。故方 <lb ed="X" n="0860a07"/><lb ed="R109" n="0056a07"/>等陀罗尼经第三卷有问桥之喩。具如彼明。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0860a08"/><lb ed="R109" n="0056a08"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="2">论记</cb:mulu><head>论记</head> <lb ed="X" n="0860a09"/><lb ed="R109" n="0056a09"/><cb:div type="note"><entry><form>声闻僧</form><cb:def><p xml:id="pX61p0860a0904" cb:place="inline">问曰。此等诸师亦大菩萨。云何以声闻称 <lb ed="X" n="0860a10"/><lb ed="R109" n="0056a10"/>之。答曰。此中且以传持<persName>佛</persName>法。现声闻相故。以<persName>佛</persName>道 <lb ed="X" n="0860a11"/><lb ed="R109" n="0056a11"/>声。令一切闻故。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0860a12"/><lb ed="R109" n="0056a12"/><entry><form>三因五<persName>佛</persName>性</form><cb:def><p xml:id="pX61p0860a1206" cb:place="inline">众生各有本具之理为正因。本具之 <lb ed="X" n="0860a13"/><lb ed="R109" n="0056a13"/>智为了因。本具之行为缘因。五<persName>佛</persName>性者如上三因 <lb ed="X" n="0860a14"/><lb ed="R109" n="0056a14"/><persName>佛</persName>性。更加二转依果。所谓菩提为果性。涅槃为果 <lb ed="X" n="0860a15"/><lb ed="R109" n="0056a15"/>果性是也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0860a16"/><lb ed="R109" n="0056a16"/><entry><form><persName>佛</persName>具四土菩萨三土</form><cb:def><p xml:id="pX61p0860a1609" cb:place="inline">问曰。若别地圆住以上。分证 <lb ed="X" n="0860a17"/><lb ed="R109" n="0056a17"/>寂光。亦应具四土。若未登住地仅断见思。亦止二 <lb ed="X" n="0860a18"/><lb ed="R109" n="0056a18"/>土。云何菩萨具三土耶。答曰。寂光一土有与夺二 <lb ed="X" n="0860a19"/><lb ed="R109" n="0056b01"/>義。与之则住地以上。皆名分证寂光。夺之则等觉 <lb ed="X" n="0860a20"/><lb ed="R109" n="0056b02"/>以还。仅名报土。所谓三贤十圣住果报。唯<persName>佛</persName>一人 <lb ed="X" n="0860a21"/><lb ed="R109" n="0056b03"/>居净土是也。此中是约夺義。故曰三土。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0860a22"/><lb ed="R109" n="0056b04"/><entry><form>见与见缘幷所想相</form><cb:def><p xml:id="pX61p0860a2209" cb:place="inline">见是八识见分。见缘是八识 <lb ed="X" n="0860a23"/><lb ed="R109" n="0056b05"/>相分。见相二分。皆依他起性。所想相者。此不了依 <lb ed="X" n="0860a24"/><lb ed="R109" n="0056b06"/>他而起遍计。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X61.1168.0860b" n="0860b"/> <lb ed="X" n="0860b01"/><lb ed="R109" n="0056b07"/><entry><form>正定聚</form><cb:def><p xml:id="pX61p0860b0104" cb:place="inline">聚者类也。定以决定为義。一切众生。凡有 <lb ed="X" n="0860b02"/><lb ed="R109" n="0056b08"/>三类不同。必入涅槃能破顚倒名正定聚。必入恶 <lb ed="X" n="0860b03"/><lb ed="R109" n="0056b09"/>趣不能破倒名邪定聚。得因缘能破不得不能名 <lb ed="X" n="0860b04"/><lb ed="R109" n="0056b10"/>不定聚。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0849b0901" to="#end0849b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0849b1201" to="#end0849b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0850c1401" to="#end0850c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0851a1201" to="#end0851a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0851b1201" to="#end0851b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853a0201" to="#end0853a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0853a2301" to="#end0853a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0853b1501" to="#end0853b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853c1101" to="#end0853c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0855b1001" to="#end0855b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0856b1901" to="#end0856b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0856c0301" to="#end0856c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0857a0701" to="#end0857a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0857a0702" to="#end0857a0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0857b0401" to="#end0857b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0857b0801" to="#end0857b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0857c1501" to="#end0857c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0858a0201" to="#end0858a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0858a2101" to="#end0858a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0858b0301" to="#end0858b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0858b0302" to="#end0858b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0858b0501" to="#end0858b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0858b1101" to="#end0858b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0859a1201" to="#end0859a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0859a2301" to="#end0859a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0849b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0849b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849b1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0850c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0851a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0851b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0853a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a2301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0853b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0855b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0856b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0856b1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0856c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0856c0301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0857a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0857a0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a0702">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0857b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0857b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0857c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0858a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0858a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0858b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0858b0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858b0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0858b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0858b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0859a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0859a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859a2301">但【CB】，但【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>